“मराठी भाषा: परंपरा, वर्तमान आणि आव्हाने”
International Journal of Advanced Research in Science Communication and Technology · 05.08.2026 · 918
DOI: 10.48175/ijarsct-37528 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift International Journal of Advanced Research in Science Communication and Technology, online erschienen am 05.08.2026. Verfasst von प्रा. डॉ. सागर अशोक पाटील. Die Arbeit nennt 7 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
मराठी भाषा ही केवळ संवादाचे साधन नसून ती महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि सामाजिक अस्मितेची अभिव्यक्ती आहे. भारतीय भाषांच्या परंपरेत विकसित झालेल्या मराठी भाषेने कालक्रमाने विविध सांस्कृतिक, धार्मिक आणि सामाजिक प्रवाह आत्मसात करत स्वतःची स्वतंत्र ओळख निर्माण केली आहे. विशेषतः संत साहित्य, लोकपरंपरा आणि आधुनिक साहित्यप्रवाह यांच्या साहाय्याने मराठीने अभिजाततेचा आणि लोकाभिमुखतेचा समन्वय साधला आहे. मराठी भाषेच्या विकासप्रक्रियेचा विचार करता, तिच्या परंपरेत भाषिक, सांस्कृतिक आणि साहित्यिक घटकांचा बहुआयामी संगम दिसून येतो. मध्ययुगीन संतपरंपरेने मराठीला लोकभाषेचा दर्जा प्राप्त करून दिला, तर आधुनिक काळात सामाजिक सुधारणा, शिक्षणप्रसार आणि मुद्रणसंस्कृतीच्या प्रभावामुळे तिच्या अभिव्यक्तीच्या कक्षा विस्तारल्या. यामुळे मराठी भाषा ही केवळ साहित्यनिर्मितीपुरती मर्यादित न राहता ज्ञानव्यवहार, प्रशासन आणि सामाजिक संवाद यांची प्रमुख माध्यम बनली. तथापि, उत्तरआधुनिक आणि जागतिकीकरणाच्या पार्श्वभूमीवर मराठी भाषेसमोर अनेक संरचनात्मक व कार्यात्मक आव्हाने निर्माण झाली आहेत. इंग्रजी भाषेचे वाढते वर्चस्व, तंत्रज्ञानातील इंग्रजीकेंद्री स्वरूप, शहरीकरणामुळे भाषिक वापरातील बदल, तसेच नव्या पिढीतील मराठी वाचन संस्कृतीचा ऱ्हास या घटकांचा मराठीच्या अस्तित्वावर व विकासावर परिणाम होताना दिसतो. याशिवाय, शिक्षणव्यवस्थेतील धोरणात्मक बदल, मराठी माध्यम शाळांची घटती संख्या आणि डिजिटल क्षेत्रातील मराठीचा मर्यादित वापर हीदेखील गंभीर चिंतेची बाब ठरते. या सर्व पार्श्वभूमीवर मराठी भाषेच्या परंपरेचे पुनर्मूल्यांकन करणे, वर्तमान स्थितीचे विश्लेषण करणे आणि भविष्यातील आव्हानांचा चिकित्सक पद्धतीने विचार करणे आवश्यक ठरते. म्हणून प्रस्तुत लेखामध्ये मराठी भाषेच्या अभिजात परंपरेपासून ते तिच्या समकालीन स्थितीपर्यंत आणि उद्भवणाऱ्या आव्हानांपर्यंत विविध पैलूंचा आढावा घेण्यात आला आहे.
Zitieren
APA
पाटील, प. ड. स. अ. (2026). “मराठी भाषा: परंपरा, वर्तमान आणि आव्हाने”. International Journal of Advanced Research in Science Communication and Technology, 918. https://doi.org/10.48175/ijarsct-37528
Vancouver
पाटील पडसअ. “मराठी भाषा: परंपरा, वर्तमान आणि आव्हाने”. International Journal of Advanced Research in Science Communication and Technology. 2026:918. doi:10.48175/ijarsct-37528
BibTeX
@article{2026,
author = {पाटील, प्रा. डॉ. सागर अशोक},
title = {“मराठी भाषा: परंपरा, वर्तमान आणि आव्हाने”},
journal = {International Journal of Advanced Research in Science Communication and Technology},
year = {2026},
pages = {918},
doi = {10.48175/ijarsct-37528}
}
EUVIMED