EUVIMEDEUVIMED entdecken
Open Access · CC BY 4.0

18. Yüzyıl Osmanlı Vakıflarında Rakabe Kesintileri: Teorik ve Pratik Açıdan Eyüp Vakıfları Üzerine Bir Panel Veri Analizi (1777–1781)

ESRA SARUHAN

İktisat Tarihi Dergisi · 2026

DOI: 10.71350/itd.27 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift İktisat Tarihi Dergisi, 2026. Verfasst von ESRA SARUHAN. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

İslâm hukukunda rakabe, vakfedilen mülklerin gerekli olan tamirat ve bakım masraflarının karşılanabilmesi amacıyla vakıf görevlilerinin ücretlerinde kısmi ya da tamamen geçici kesintiye gidilmesini ifade etmektedir. Bu uygulama ile Allah'ın mülkü kabul edilen vakıf mallarının sürekliliğinin korunması ve devamlılığının sağlanması amaçlanmaktadır. Teorik olarak doğrudan tamirat ve onarım giderleri ile ilişkilendirilen rakabenin, pratikte hangi amaçlarla uygulandığı ise bu çalışmanın temel sorunsalını oluşturmaktadır. Bu amaçla rakabeye sebep olan faktörler, STATA 19.5 aracılığı ile panel veri analizi ile incelenmiştir. Analiz, 1777-1781 yılları arasında Eyüp'te faaliyet gösteren 10 vakfa ilişkin gözlemleri kapsamaktadır. Çalışmanın veri seti, Havass-ı Refia Mahkemesi'ne ait 137 numaralı muhasebe defterinden elde edilmiştir. İlgili defterden oluşturulan nominal parasal veriler, 1469–1918 dönemi İstanbul TÜFE değerleri yardımıyla reel değerlere dönüştürülmüştür. Analiz sonuçlarına göre, tamirat giderlerinin rakabe üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmadığı; buna karşılık vakıfların bütçe açıkları ve zorunlu nitelikteki giderlerinin ise anlamlı ve belirleyici olduğu saptanmıştır.Anahtar kelimeler: Vakıf, Rakabe, Muhasebe, Şer’iyye Sicilleri, Panel Veri Analizi

Zitieren

APA

SARUHAN, E. (2026). 18. Yüzyıl Osmanlı Vakıflarında Rakabe Kesintileri: Teorik ve Pratik Açıdan Eyüp Vakıfları Üzerine Bir Panel Veri Analizi (1777–1781). İktisat Tarihi Dergisi. https://doi.org/10.71350/itd.27

Vancouver

SARUHAN E. 18. Yüzyıl Osmanlı Vakıflarında Rakabe Kesintileri: Teorik ve Pratik Açıdan Eyüp Vakıfları Üzerine Bir Panel Veri Analizi (1777–1781). İktisat Tarihi Dergisi. 2026. doi:10.71350/itd.27

BibTeX
@article{SARUHAN2026,
  author = {SARUHAN, ESRA},
  title = {18. Yüzyıl Osmanlı Vakıflarında Rakabe Kesintileri: Teorik ve Pratik Açıdan Eyüp Vakıfları Üzerine Bir Panel Veri Analizi (1777–1781)},
  journal = {İktisat Tarihi Dergisi},
  year = {2026},
  doi = {10.71350/itd.27}
}
Kostenlos starten →