EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Tefsir Usûlü Perspektifinden Yapay Zekâ Çıktılarının Epistemik ve Ontolojik Değeri

Hasan Akcan

Sinop İlahiyat Dergisi · 30.06.2026 · (4) · 38-52

DOI: 10.71340/sinopid.1896014 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Sinop İlahiyat Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Hasan Akcan. Die Arbeit nennt 32 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Yapay zekânın tefsir ilminde anlamlı metinler üretebilme kapasitesi, günümüzde hem teknik hem de ilmî açıdan tartışılan bir mesele hâline gelmiştir. Bu çalışma, söz konusu meseleyi tefsir usûlü perspektifinden ele alarak yapay zekâ tarafından üretilen metinlerin usûlî anlamda tefsir sayılıp sayılamayacağını normatif bir çerçevede değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, İslâm tefsir geleneğinde yorumun ontolojik statüsünü ve dinî-ilmî meşruiyetini belirleyen sorumlu muhataplık, temsiliyet ve ilmî geçerlilik ölçütleri esas alınmış, analizler klasik tefsir usûlünün kavramsal ilkeleri doğrultusunda yürütülmüştür. Bu çerçevede yorumun yalnızca dilsel ve teknik bir faaliyet değil, aynı zamanda bilinç, niyet ve anlam sorumluluğu gerektiren bir eylem olduğu kabul edilmiştir. İnceleme sonucunda yapay zekânın bilgi tasnifi, metin çözümlemesi ve dilsel tutarlılık üretimi bakımından yüksek kapasiteye sahip olduğu vurgulanmıştır. Bununla birlikte ortaya konan metinlerin, yorumun dinî ve ilmî sorumluluğunu üstlenen bilinçli bir özneye dayanmaması, klasik usûl anlayışında tanımlanan tefsir faaliyetiyle tam bir örtüşme sağlamamasına yol açmaktadır. Yapay zekâ çıktıları, kaynaklar arasındaki ilişkileri görünür kılma, kavramlar arası tutarlılığı güçlendirme ve metin çözümlemesini sistematik hâle getirme bakımından önemli katkılar sunabilmektedir. Bununla birlikte, yorumun temsil ettiği normatif sorumluluğu üstlenememeleri sebebiyle, bu çıktılar bağımsız bir tefsir metni olarak değil, yorum faaliyetini destekleyen yardımcı araçlar olarak değerlendirilmelidir. Tefsir ile yapay zekâ ilişkisini ele alan bazı çalışmalar bulunmakla birlikte, bu çalışmaların büyük ölçüde konuyu ampirik ve uygulama merkezli bir çerçevede ele aldığı görülmektedir. Buna karşılık bu çalışma, tefsir usûlünde yer alan temel ilkeleri esas almakta ve yapay zekâ tarafından üretilen yorum metinlerini bu ilkeler çerçevesinde karşılaştırmalı olarak değerlendirmektedir. Bu yönüyle çalışma, tefsir ile yapay zekâ üretimi arasındaki sınırı usûl temelli bir yaklaşımla ortaya koymayı ve alandaki tartışmalara kavramsal bir açıklık kazandırmayı hedeflemektedir.

Zitieren

APA

Akcan, H. (2026). Tefsir Usûlü Perspektifinden Yapay Zekâ Çıktılarının Epistemik ve Ontolojik Değeri. Sinop İlahiyat Dergisi, 38-52. https://doi.org/10.71340/sinopid.1896014

Vancouver

Akcan H. Tefsir Usûlü Perspektifinden Yapay Zekâ Çıktılarının Epistemik ve Ontolojik Değeri. Sinop İlahiyat Dergisi. 2026:38-52. doi:10.71340/sinopid.1896014

BibTeX
@article{Akcan2026,
  author = {Akcan, Hasan},
  title = {Tefsir Usûlü Perspektifinden Yapay Zekâ Çıktılarının Epistemik ve Ontolojik Değeri},
  journal = {Sinop İlahiyat Dergisi},
  year = {2026},
  number = {4},
  pages = {38--52},
  doi = {10.71340/sinopid.1896014}
}
Kostenlos starten →