EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

YAPAY ZEKÂ VE İLETİŞİM LİTERATÜRÜNDE ONTOLOJİK KONUMLANIŞLAR VE KURAMSAL YÖNELİMLER

Can Cengiz

Karaelmas Sosyal Bilimler Dergisi · 30.06.2026 · 4 (1) · 59-72

DOI: 10.70819/kares.1918917 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Karaelmas Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Can Cengiz. Die Arbeit nennt 29 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma, yapay zekâ ile iletişim alanı arasındaki ilişkinin güncel akademik literatürde nasıl kavramsallaştırıldığını, özellikle ontolojik konumlanışlar ve kuramsal yönelimler ekseninde incelemektedir. Araştırma, iletişim alanında yapay zekâya ilişkin akademik üretimin nicel olarak genişlediği ve tematik olarak çeşitlendiği varsayımından hareket etmektedir. Buna karşılık söz konusu genişlemenin, iletişim disiplininin ontolojik ve kuramsal kabullerinde aynı ölçüde bir dönüşüm üretmediği öne sürülmektedir. Çalışma, Web of Science veri tabanında, başlığında “Artificial Intelligence” ve “Communication” ifadelerini birlikte içeren 26 açık erişimli makale ile DergiPark’ta başlığında “Yapay Zekâ” ve “İletişim” ifadelerini birlikte taşıyan 37 makaleyi karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir. Toplam 63 makaleden oluşan veri seti, nitel araştırma yöntemi kapsamında doküman analizi tekniğiyle incelenmiş; MAXQDA programı aracılığıyla çok katmanlı bir kodlama cetveli doğrultusunda çözümlenmiştir. Analizde tematik öncelikler, yapay zekâ türleri, ontolojik statüler ve kuramsal çerçeveler birlikte değerlendirilmiştir. Bulgular, literatürün ağırlıklı olarak etik riskler, kurumsal düzenleme, mesleki uyum ve iletişim eğitimi etrafında yoğunlaştığını; yapay zekânın ise çoğunlukla araçsal bir ontoloji içinde kavrandığını göstermektedir. Web of Science literatüründe yapay zekânın aktör/fail olarak konumlandırıldığı çalışmalar daha sık görünürken, DergiPark literatüründe araçsalcı yaklaşım belirgin biçimde baskındır. Çalışma, iletişim çalışmaları çerçevesinde yer alan yapay zekâ literatüründe tematik genişlemenin kuramsal bir kırılmaya tam olarak eşlik etmediğini ve alanın hâlâ güçlü biçimde insan-merkezci sınırlar içinde kaldığını ortaya koymaktadır.

Zitieren

APA

Cengiz, C. (2026). YAPAY ZEKÂ VE İLETİŞİM LİTERATÜRÜNDE ONTOLOJİK KONUMLANIŞLAR VE KURAMSAL YÖNELİMLER. Karaelmas Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 59-72. https://doi.org/10.70819/kares.1918917

Vancouver

Cengiz C. YAPAY ZEKÂ VE İLETİŞİM LİTERATÜRÜNDE ONTOLOJİK KONUMLANIŞLAR VE KURAMSAL YÖNELİMLER. Karaelmas Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;4(1):59-72. doi:10.70819/kares.1918917

BibTeX
@article{Cengiz2026,
  author = {Cengiz, Can},
  title = {YAPAY ZEKÂ VE İLETİŞİM LİTERATÜRÜNDE ONTOLOJİK KONUMLANIŞLAR VE KURAMSAL YÖNELİMLER},
  journal = {Karaelmas Sosyal Bilimler Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {1},
  pages = {59--72},
  doi = {10.70819/kares.1918917}
}
Kostenlos starten →