Yapay zekâ bağımlılığı ve epistemik tembellik: Bilim felsefesi açısından bir inceleme
Contemporary Perspectives · 01.07.2026 · 2 (2) · 63-75
DOI: 10.71350/3108610115 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Contemporary Perspectives, online erschienen am 01.07.2026. Verfasst von Hüseyin Can Coşkun. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Yapay zekâ sistemlerinin bilgi üretimi ve bilişsel süreçlere entegrasyonu, bilim felsefesi açısından yeni ve kritik sorular doğurmaktadır. Bu çalışma, yapay zekâ bağımlılığını yalnızca bir teknoloji kullanım alışkanlığı olarak değil; epistemolojik boyutları olan, bilgiye ulaşma ve bilgiyi doğrulama süreçlerini temelden dönüştüren bir olgu olarak ele almaktadır. “Epistemik tembellik” kavramı çerçevesinde, bireylerin ve araştırmacıların yapay zekâ sistemlerine olan aşırı güveninin; eleştirel düşünce, bilişsel özerklik ve bilimsel sorgulama yetisini nasıl aşındırabileceği incelenmektedir. Çalışmada, Popper’ın eleştirel rasyonalizmi, Kuhn’un paradigma teorisi ve Goldman’ın sosyal epistemoloji anlayışı referans alınarak yapay zekâ destekli bilgi üretiminin doğrulama, yanlışlanabilirlik ve epistemik sorumluluk ilkeleri açısından değerlendirilmesi yapılmaktadır. Bunun yanı sıra, Bandura’nın sosyal öğrenme teorisinden hareketle özgün bir kavram olarak geliştirilen algoritmik öğrenme bireyin bilgi ve bilişsel alışkanlıklarını YZ sistemleriyle etkileşim aracılığıyla edindiği yeni öğrenme kipliği ve bu kipliğin uzun vadeli sonucu olarak ortaya çıkan Bilişsel Yakınsama Tuzağı kavramları çerçevede ele alınmaktadır. Sonuç olarak, yapay zekâ kullanımının epistemik açıdan sağlıklı bir pratik haline gelebilmesi için “eleştirel bağımlılık” modelinin benimsenmesi gerektiği savunulmaktadır.
Zitieren
APA
Coşkun, H. C. (2026). Yapay zekâ bağımlılığı ve epistemik tembellik: Bilim felsefesi açısından bir inceleme. Contemporary Perspectives, 2(2), 63-75. https://doi.org/10.71350/3108610115
Vancouver
Coşkun HC. Yapay zekâ bağımlılığı ve epistemik tembellik: Bilim felsefesi açısından bir inceleme. Contemporary Perspectives. 2026;2(2):63-75. doi:10.71350/3108610115
BibTeX
@article{Cokun2026,
author = {Coşkun, Hüseyin Can},
title = {Yapay zekâ bağımlılığı ve epistemik tembellik: Bilim felsefesi açısından bir inceleme},
journal = {Contemporary Perspectives},
year = {2026},
volume = {2},
number = {2},
pages = {63--75},
doi = {10.71350/3108610115}
}
EUVIMED