Hanefî Fakihi Ebü’l-Feth El-Velvâlicî ve El-Fetâva’l-Velvâliciyye Adli Eseri
Diwan · 28.07.2026 · 7 (2) · 297-325
DOI: 10.69892/diwan.2026.222 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Diwan, online erschienen am 28.07.2026. Verfasst von Menderes Gürkan und 1 weiteren Autor:innen. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-ND 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Hanefî fakihi, imam, fazilet sahibi, müderris, kâdı, din bilgini olan Ebü'l-Feth el-Velvâlicî (ö. 540/1146), Belh’e bağlı Tohâristan bölgesinde yaşamış önemli bir İslâm âlimidir. Hicri 5. yüzyılın ikinci yarısı ile 6. yüzyılın ilk yarısında yaşayan Hanefî fakihin “el-Fetâvâ’l-Velvâlicîyye” isimli eserinin, Abbasîler dönemi ve özellikle Osmanlı devletinde çok okunur olduğu ve kendisine atıf yapıldığı bilinmektedir. Ebü'l-Feth el-Velvâlicî Ebu Muhammed el-Katâvânî (ö. 506/1112), Ebü’l-Mu ‘în en-Nesefî (ö. 508/1115), Muhammed b. Ahmed b. Ali el-Kazzâz (ö. 520/1126) ve Sadrüşşehîd Hüsâmeddin Ömer b. Abdülazîz (ö. 536/1141) gibi ileri gelen âlimlerden farklı dersler almıştır. Bu durum onun, farklı İslâmi ilimlerde bilgi sahibi olmasına ve yetkinlik kazanmasına katkı vermiştir. O, öğrendiği ilimleri bir emanet olarak değerlendirmiş ve Ebû Sa‘d Abdülkerîm b. Muhammed b. Mansûr es-Sem‘ânî (ö. 562/1166) ve İftihârüddin Abdülmuttalib el-Halebî (ö. 616/1219) gibi değerli öğrenciler yetiştirmiştir. el-Velvâlicî'nin, çok fazla eser yazmadığı bilinmektedir. Onun telif ettiği eserlerden sadece “el-Fetâvâ’l-Velvâlicîyye” ve "el-Emâlî’ fi’l-fıkh"ın ismi kaynaklarda yer almaktadır. Bunlardan elimize ulaşan “el-Fetâvâ’l-Velvâlicîyye” isimli eserin, Hanefî mezhebi fetvâ ve nevâzil literatürüne önemli katkılar verdiği ve zengin bir fıkıh koleksiyonu mahiyetinde olduğu bilinmektedir. Ebü’l-Berekât en-Nesefî (ö. 710/1310), Sirâcüddîn Ömer b. İbrâhîm b. Muhammed el-Mısrî (ö. 1005/1596) ve İbn Âbidin (ö. 1252/1836) gibi pek çok değerli bilginin yazdığı muhtasar, şerh, haşiye ve fetva türü eserlerde atıfta bulunmaları, el-Velvâlicî'nin eserinin önemine bir işarettir. Üzülerek belirtmek isteriz ki, İslâm dünyasında bugüne kadar bu eser üzerinde çok fazla çalışma yapılmamış ve adeta eser örtülü bir hazine olarak kalmıştır. Bu çalışmamızda Ebü'l-Feth el-Velvâlicî’nin ilmi hayatı ve kaleme aldığı fetâvâsı üzerinde durularak onun İslâm hukuku ve özellikle de fetvâ ve nevâzil literatürüne katkıları tespit edilmeye çalışılmıştır.
Zitieren
APA
Gürkan, M., & Sabiry, A. (2026). Hanefî Fakihi Ebü’l-Feth El-Velvâlicî ve El-Fetâva’l-Velvâliciyye Adli Eseri. Diwan, 7(2), 297-325. https://doi.org/10.69892/diwan.2026.222
Vancouver
Gürkan M, Sabiry A. Hanefî Fakihi Ebü’l-Feth El-Velvâlicî ve El-Fetâva’l-Velvâliciyye Adli Eseri. Diwan. 2026;7(2):297-325. doi:10.69892/diwan.2026.222
BibTeX
@article{Grkan2026,
author = {Gürkan, Menderes and Sabiry, Atiqurrahman},
title = {Hanefî Fakihi Ebü’l-Feth El-Velvâlicî ve El-Fetâva’l-Velvâliciyye Adli Eseri},
journal = {Diwan},
year = {2026},
volume = {7},
number = {2},
pages = {297--325},
doi = {10.69892/diwan.2026.222}
}
EUVIMED