EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Bûsîrî’nin Kasîde-i Bürde’sine Yazılan Türkçe Mensur Şerhlerde Kıssa Varlığı Üzerine

Mustafa Ramazan Yüksel

İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi · 16.07.2026 · 12 (2) · 837-887

DOI: 10.69576/ihya.1881231 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 16.07.2026. Verfasst von Mustafa Ramazan Yüksel. Die Arbeit nennt 44 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Anlatılan gerçek veya uydurma olay; bir kimsenin izini sürmek, ardınca gitmek; bir kimse veya bir şeye ait hadiselerin adım adım takip edilerek anlatılması ve bu niteliği taşıyan hikâye anlamlarına gelen “kıssa” kavramı, Osmanlılar arasında “olağanüstü durumları anlatan yazı ve menkıbe” anlamında kullanılmıştır. Kıssalar, Kur’an-ı Kerim’de kullanılan temel anlatım ve eğitim araçlarından biridir. Tarihî bilgi aktarmaktan ziyade hikmeti, ibreti ve hidayeti amaç edinen bu metinler, çok yönlü bir şekilde insanın hem aklına hem ruhuna hitap eden özellikleriyle de Kur’an-ı Kerim’de kullanılan bir mesaj iletim metodudur. Bu yöntem, insanlar tarafından da etkili bir şekilde kullanılmıştır. İslam edebiyatlarında meydana getirilen birçok didaktik eserde ahlaki öğütler veren hikmetli kıssalara sıkça rastlanır. Şerhler de Türk edebiyatında kıssaların kullanıldığı bu alanlardan biridir. Özellikle dinî eserleri açıklayan şarihler, eğitici ve öğretici yönü güçlü olan bu yöntemden sıkça faydalanmışlardır. Açıklamak istedikleri kavram veya olaylarla ilgili kıssaları anlatarak meseleleri okurun hafızasında somutlaştırmış ve zihinde kalıcı hâle getirmişlerdir. Bu çalışmada Bûsîrî’nin, Hz. Peygamber’e yazdığı ve rüyasında onun iltifatına mazhar olma vesilesi olan meşhur Kasîde-i Bürde’si üzerine yazılmış Türkçe mensur şerhlerdeki kıssa varlığı ele alınmıştır. Üzerine çalışma yapılmış belli sayıdaki Kasîde-i Bürde şerhi örnekleminde yapılan çalışmada, önce belirlenen şerhler hakkında bilgiler verilmiş, sonra da bu şerhlerde kullanılan kıssalar tespit edilip özetler hâlinde verilmiştir. Ardından hangi beyitte kaç kıssanın kullanıldığı, kıssaların hangi konularda yoğunlaştığı irdelenmiş ve şarihlerin kıssaları ele alış biçimleri hakkında çıkarımlarda bulunulmuştur. Genel olarak şerhi anlaşılır kılmak için ana metinde işaret edilen kişi veya olaylar üzerine anlatılan kıssalar mevcuttur. Yine konu bağlamında olmak kaydıyla şairin işaret ettiği olay veya kişilerden farklı kıssaların anlatımıyla da okura nasihat verme yoluna gidildiği görülmüştür. Çalışmada tespit edilen 165 kıssa, içeriklerine göre “Kur’an-ı Kerim Mucizelerini Konu Edinen Kıssalar”, “Hz. Peygamber’in Mucizelerini Konu Edinen Kıssalar”, “Mutasavvıf Kişiler Etrafında Anlatılan Kıssalar, “Tarihî Olay veya Şahsiyetler Etrafında Anlatılan Kıssalar” ve “Diğer Dinî İçerikli Kıssalar” olarak tasnif edilmiştir. Kıssaların konularına göre dağılımlarına bakıldığında, Hz. Peygamber’in mucizelerini konu edinen kıssa sayısının toplam kıssa sayısının yarısından fazlasını teşkil ettiği tespit edilmiştir. Çalışma, bu alanda pek değinilmeyen bir hususu ele alması, şerh geleneği ile anlatı türü arasındaki ilişkiye dikkat çekmesi bakımından önemlidir.

Zitieren

APA

Yüksel, M. R. (2026). Bûsîrî’nin Kasîde-i Bürde’sine Yazılan Türkçe Mensur Şerhlerde Kıssa Varlığı Üzerine. İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, 12(2), 837-887. https://doi.org/10.69576/ihya.1881231

Vancouver

Yüksel MR. Bûsîrî’nin Kasîde-i Bürde’sine Yazılan Türkçe Mensur Şerhlerde Kıssa Varlığı Üzerine. İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi. 2026;12(2):837-887. doi:10.69576/ihya.1881231

BibTeX
@article{Yksel2026,
  author = {Yüksel, Mustafa Ramazan},
  title = {Bûsîrî’nin Kasîde-i Bürde’sine Yazılan Türkçe Mensur Şerhlerde Kıssa Varlığı Üzerine},
  journal = {İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {12},
  number = {2},
  pages = {837--887},
  doi = {10.69576/ihya.1881231}
}
Kostenlos starten →