Kurgusal Karakterlerin Müstakil Bir “Eser” Olarak Hukuki İnşasında: Amerikan, İngiliz ve Türk Hukuku İçtihatları Işığında Bir İnceleme
Çukurova Üniversitesi Hukuk Araştırmaları Dergisi · 29.06.2026 · (9) · 311-342
DOI: 10.59399/cuhad.1907003 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Çukurova Üniversitesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 29.06.2026. Verfasst von Muhammed Şevki Karaduman und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 40 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Fikri mülkiyet hukukunda kurgusal karakterlerin, içinde yer aldıkları ana eserden bağımsız bir biçimde müstakil eser statüsünde korunup korunamayacağı güncel ve tartışmalı bir sorundur. Bu makale, kurgusal karakterlerin telif hukuku kapsamındaki koruma sınırlarını; Amerikan, İngiliz ve Türk hukuku içtihatları ile öğretideki yaklaşımlar ekseninde karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Çalışmada, karakterin bağımsız bir eser kabul edilmesinin yarattığı hukuki sonuçlar beş temel sorun üzerinden analiz edilmektedir: ontolojik tespit (fixation) sorunu, eserlik ve ihlal testlerinin birbirine karıştırıldığı metodolojik sapma, serinin tamamına yayılan mozaikleme (aggregation) tehlikesi, koruma sürelerini fiilen sonsuzlaştıran ebedileştirme (evergreening) riski ve Türk hukukuna özgü kategorik uyumsuzluk sorunu. Amerikan hukukunda geliştirilen “iyi tanımlanmış karakter” (distinctly delineated character) ve “anlatılan hikâye” (story being told) testlerinin tarihsel evrimi ile İngiliz telif hukukunda Shazam davasıyla kabul gören “belirlenebilirlik” (identifiability) kıstası irdelenmiştir. Türk hukuku bağlamında ise 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nda yer alan “tipleme” ve “eserin alameti” kavramları Yargıtay kararları eşliğinde ele alınarak, karakter korumasının haksız rekabet ve marka hukuku ile kesiştiği çok katmanlı yapı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, kurgusal karakterlerin mutlak bir koruma kalkanına alınmasının kamu malı (public domain) havuzunu daraltma riskine dikkat çekilerek, Türk hukuku için dengeli ve nitelikli bir koruma eşiğinin gerekliliği vurgulanmaktadır.
Zitieren
APA
Karaduman, M. Ş., & Oğuz, S. (2026). Kurgusal Karakterlerin Müstakil Bir “Eser” Olarak Hukuki İnşasında: Amerikan, İngiliz ve Türk Hukuku İçtihatları Işığında Bir İnceleme. Çukurova Üniversitesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 311-342. https://doi.org/10.59399/cuhad.1907003
Vancouver
Karaduman MŞ, Oğuz S. Kurgusal Karakterlerin Müstakil Bir “Eser” Olarak Hukuki İnşasında: Amerikan, İngiliz ve Türk Hukuku İçtihatları Işığında Bir İnceleme. Çukurova Üniversitesi Hukuk Araştırmaları Dergisi. 2026:311-342. doi:10.59399/cuhad.1907003
BibTeX
@article{Karaduman2026,
author = {Karaduman, Muhammed Şevki and Oğuz, Sefer},
title = {Kurgusal Karakterlerin Müstakil Bir “Eser” Olarak Hukuki İnşasında: Amerikan, İngiliz ve Türk Hukuku İçtihatları Işığında Bir İnceleme},
journal = {Çukurova Üniversitesi Hukuk Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
number = {9},
pages = {311--342},
doi = {10.59399/cuhad.1907003}
}
EUVIMED