Vadeli Borç Doğuran Sözleşmelerde Sigorta Şartı -İslam Hukuku Bakımından Bir İnceleme-
İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi · 28.03.2026 · 11 (1) · 599-619
DOI: 10.58733/imhfd.1858391 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, online erschienen am 28.03.2026. Verfasst von Cemal Kalkan. Die Arbeit nennt 39 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, katılım bankacılığı uygulamalarında vadeli borç doğuran sözleşmelerde ileri sürülen sigorta şartını İslam hukuku çerçevesinde incelemeyi hedeflemektedir. Araştırmanın temel amacı, söz konusu şartın akdin muktezasını (gereğini) teyit eden sahih bir şart mı yoksa taraflardan birine menfaat sağlayan fasit/geçersiz bir şart mı olduğu sorusuna cevap aramaktır. Uygulamada katılım bankaları, fonladıkları gayrimenkuller üzerinde ipotek ya da finansman sağladıkları araçlar üzerinde rehin tesis ettiklerinde; Deprem Sigortası ve Trafik Sigortası gibi zorunlu sigortaların yanı sıra yangın ve kasko gibi ihtiyarî sigortaları da fiilen zorunlu tutmaktadır. Bu durum, katılım bankalarının fonladıkları mallar üzerinde kimi zaman mevzuatın zorunlu kılması, kimi zaman ise kurumsal iç işleyiş gereği söz konusu varlıkların sigortalanmasını gerekli gördüklerini göstermektedir. Günümüz sigorta uygulamaları, hem AAOIFI’nin şer‘î standartları hem de İslam İşbirliği Teşkilatı bünyesinde faaliyet gösteren İslam Fıkıh Akademisi ile Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığı’na bağlı Din İşleri Yüksek Kurulu kararlarında fıkhî açıdan meşru kabul edilmektedir. Bu çalışmada, sigorta şartının akdin muktezasını teyit eden ve ticari örf hâline gelmiş şartlar kapsamında değerlendirilebileceği fıkıh literatürü çerçevesinde temellendirilmiştir. Bu bağlamda sigorta şartının, borcun vadesinde ifasını güvence altına alma işlevi bakımından rehin, kefalet ve havâle gibi klasik teminat akitleriyle aynı işleve sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla tekâfül sigortanın, vadeli borç doğuran işlemlerde şart olarak ileri sürülmesinin, akdin muktezasına aykırı görülmeyip aksine akdi tamamlayıcı ve ifayı güvence altına alan meşru bir şart olduğu söylenebilir.
Zitieren
APA
Kalkan, C. (2026). Vadeli Borç Doğuran Sözleşmelerde Sigorta Şartı -İslam Hukuku Bakımından Bir İnceleme-. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 11(1), 599-619. https://doi.org/10.58733/imhfd.1858391
Vancouver
Kalkan C. Vadeli Borç Doğuran Sözleşmelerde Sigorta Şartı -İslam Hukuku Bakımından Bir İnceleme-. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2026;11(1):599-619. doi:10.58733/imhfd.1858391
BibTeX
@article{Kalkan2026,
author = {Kalkan, Cemal},
title = {Vadeli Borç Doğuran Sözleşmelerde Sigorta Şartı -İslam Hukuku Bakımından Bir İnceleme-},
journal = {İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
volume = {11},
number = {1},
pages = {599--619},
doi = {10.58733/imhfd.1858391}
}
EUVIMED