Osmanlı Fıkıh Literatüründe Tenkitçi Bir Metin: Sipâhîzâde’nin Selem Risalesi
International Journal of Islamic Economics and Finance Studies · 29.03.2026 · 12 (1) · 218-248
DOI: 10.54427/ijisef.1828559 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift International Journal of Islamic Economics and Finance Studies, online erschienen am 29.03.2026. Verfasst von Faruk Emrah Oruç. Die Arbeit nennt 46 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
16. yüzyıl Osmanlı ilim muhitinin mühim simalarından Bursalı Sipâhîzâde Mehmed Efendi’nin (v. 997/1589) selem akdine dair kaleme aldığı Risâle fi’s-selem, Hanefî hukuk düşüncesinin şerh ve hâşiye geleneği içerisindeki eleştirel dinamizmini yansıtan teknik bir metindir. Bu çalışma, Hanefî mezhebinin temel metinlerinden el-Hidâye ve şerhleri ekseninde yürüttüğü fıkhî tahlillerle seleme dair kavramsal sınırları ve usûlî tartışmaları odağına almaktadır. İncelemede, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi’nde muhafaza edilen yazma nüshalar üzerinden selem akdinin lügat ve ıstılah tanımları, isimlendirme gerekçelerindeki mantıksal tutarlılık ve meşruiyet delillerinin usûlî tahlilleri irdelenmektedir. Müellifin Bâbertî (v. 786/1384), İbn Ebi’l-İz (v. 792/1390) ve İbnü’l-Hümâm (v. 861/1457) gibi otoritelerin görüşleri arasında yürüttüğü ilmî muhakeme, çalışmanın ana omurgasını teşkil ederken klasik literatürdeki teknik çelişkilerin hangi kriterlerle çözüme kavuşturulduğu sorusu üzerinde durulmaktadır. İncelemeyle birlikte sunulan tahkikli neşirle beraber, Sipâhîzâde’nin özgün bakış açısından hareketle Osmanlı hukuk düşüncesinin 16. yüzyılda ulaştığı teorik seviye ve meseleleri takdim tarzı ortaya konulmaktadır. Böylelikle hem müellifin coğrafyacı kimliğinin gölgesinde kalan fıkıhçı hüviyeti ortaya çıkarılmakta hem de klasik birikimin eleştirel bir gözle nasıl yeniden yorumlandığı gösterilmektedir.
Zitieren
APA
Oruç, F. E. (2026). Osmanlı Fıkıh Literatüründe Tenkitçi Bir Metin: Sipâhîzâde’nin Selem Risalesi. International Journal of Islamic Economics and Finance Studies, 12(1), 218-248. https://doi.org/10.54427/ijisef.1828559
Vancouver
Oruç FE. Osmanlı Fıkıh Literatüründe Tenkitçi Bir Metin: Sipâhîzâde’nin Selem Risalesi. International Journal of Islamic Economics and Finance Studies. 2026;12(1):218-248. doi:10.54427/ijisef.1828559
BibTeX
@article{Oru2026,
author = {Oruç, Faruk Emrah},
title = {Osmanlı Fıkıh Literatüründe Tenkitçi Bir Metin: Sipâhîzâde’nin Selem Risalesi},
journal = {International Journal of Islamic Economics and Finance Studies},
year = {2026},
volume = {12},
number = {1},
pages = {218--248},
doi = {10.54427/ijisef.1828559}
}
EUVIMED