EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Ses, Hafıza ve Metin: Süheyl Ünver’in "Osmanlı Hafızlarımız" Eseri Üzerine Bir İnceleme

Emrah Özdemir

Amasya İlahiyat Dergisi · 25.03.2026 · (Hafızlık Özel Sayısı) · 184-216

DOI: 10.18498/amailad.1840105 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Amasya İlahiyat Dergisi, online erschienen am 25.03.2026. Verfasst von Emrah Özdemir. Die Arbeit nennt 13 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu makale, Dr. Süheyl Ünver’in Süleymaniye Kütüphanesi Süheyl Ünver Koleksiyonu’nda 00913 numarayla kayıtlı “Osmanlı Hafızlarımız” adlı defterini merkeze alarak, geç Osmanlı–erken Cumhuriyet dönemi İstanbul’unda hafızlık geleneğini ses, hafıza ve metin ekseninde incelemektedir. Çalışma, Ünver’in çocukluk ve gençlik yıllarına uzanan hatıra kayıtlarını, biyografik portreleri, mekân tasvirlerini ve mûsikî notlarını sadece birer kişisel hâtıra olarak değil, kültürel bellek ve şehir tarihi açısından birinci el kaynak olarak ele alır. Makalede önce Süheyl Ünver’in hayat seyri özetlenmekte; Rumeli kökenli babası ve Şevki Efendi’nin hattat hanedanına mensup anne tarafı üzerinden şekillenen aile ortamının, onun tasavvufa, sanata, tıp tarihine ve şehir hafızasına yönelişinde nasıl belirleyici olduğu gösterilmektedir. Abdülaziz Mecdi Efendi ile kurduğu tasavvuf bağı, hekimlik mesleği, Paris yılları, defter tutma tutkusu, mezarlık ve şehir monografileri, Mevlevîlik ve Anadolu seyahatleriyle birlikte Ünver, “küllî bir kültür tarihçisi” olarak konumlandırılır. “Osmanlı Hafızlarımız” defteri; rik‘a ağırlıklı el yazısıyla tutulmuş, gazete kupürleri, fotoğraflar ve ölüm ilanlarıyla zenginleşmiş 13 sahifelik bir kültür tarihçiliği örneği olarak tanıtılır. Metinde Dâvud Paşa, Aksaray, Süleymaniye, Galata, Üsküdar gibi semtlerde görev yapan hafız, müezzin ve hatipler; sesleri, makam tercihleri, meslek ahlâkları, geçim mücadeleleri ve tasavvuf çevreleriyle birlikte portreleştirilir. Analiz kısmında üç ana eksen öne çıkar: (1) Ses, üslup, ahlâk ve maneviyatı birleşik bir model hâlinde taşıyan “hafız tipolojisi”; (2) cami, tekke ve semtler üzerinden kurulan “mekânsal hafıza” ve manevî topografya; (3) ezan ve kıraat musikisi merkezinde şekillenen İstanbul ekolünün estetik ilkeleri. Buna ek olarak, hafızların düşük maaşlar, ek iş zorunluluğu ve görünmezleşen toplumsal statüleri üzerinden sosyal boyut tartışılır. Sonuçta makale, Ünver’in defterini, hem kaybolan bir “İstanbul kıraati”nin sesi hem de hafızlık kurumunun kültürel-manevî hafızası olarak konumlandırmaktadır.

Zitieren

APA

Özdemir, E. (2026). Ses, Hafıza ve Metin: Süheyl Ünver’in "Osmanlı Hafızlarımız" Eseri Üzerine Bir İnceleme. Amasya İlahiyat Dergisi, 184-216. https://doi.org/10.18498/amailad.1840105

Vancouver

Özdemir E. Ses, Hafıza ve Metin: Süheyl Ünver’in "Osmanlı Hafızlarımız" Eseri Üzerine Bir İnceleme. Amasya İlahiyat Dergisi. 2026:184-216. doi:10.18498/amailad.1840105

BibTeX
@article{zdemir2026,
  author = {Özdemir, Emrah},
  title = {Ses, Hafıza ve Metin: Süheyl Ünver’in "Osmanlı Hafızlarımız" Eseri Üzerine Bir İnceleme},
  journal = {Amasya İlahiyat Dergisi},
  year = {2026},
  number = {Hafızlık Özel Sayısı},
  pages = {184--216},
  doi = {10.18498/amailad.1840105}
}
Kostenlos starten →