İslam İktisat Tarihinin Teorik Temelleri: Câhiz’in et-Tebessur bi’t-Ticâre Adlı Eseri Çerçevesinde Abbasiler Döneminde İktisat
International Journal of Islamic Economics and Finance Studies · 20.03.2026 · 12 (1) · 102-137
DOI: 10.54427/ijisef.1702740 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift International Journal of Islamic Economics and Finance Studies, online erschienen am 20.03.2026. Verfasst von İbrahim Özpolat. Die Arbeit nennt 44 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu araştırmanın konusu, Abbasiler dönemi İslam iktisat düşüncesinin Câhiz’in et-Tebessur bi’t-ticâre isimli eseri çerçevesinde incelenmesidir. Bu eser çerçevesinde Câhiz’in görüşleri tespit edilirken bir yandan benzer meselenin geçmesi durumunda Câhiz’in kaleme aldığı diğer eserlere atıf yapılırken, diğer yandan Câhiz dışındaki İslam düşünürlerinin konuyla ilgili yaklaşımlarına yer verilmiştir. Bunun yanında, konunun modern iktisatta yer alması durumunda Câhiz’in görüşleri modern iktisat ile karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Câhiz, modern iktisatta yüzyıllar sonra ele alınan arz ve talep kanunu ile ilgili konuşan ilk düşünürlerden biridir. Bunun yanında modern dönemde dünyanın en değerli madeni kabul edilen altın ile ilgili değerlendirmelerde bulunan ilk düşünürler arasında yine Câhiz yer almaktadır. Ona göre, altının en değerli maden olma nedeni bozulmaya karşı mukavemeti ve sönmeyen parlaklığıdır. Yine o, altın ve gümüşte sahteciliği tespit etmek için çeşitli yöntemler önermektedir. Câhiz’in kendi dönemindeki ithalat ve ihracata dair değerlendirmeleri, ilgili dönem için uluslararası ticari durumuyla ilgili önemli bilgiler içermesinin yanında onun engin coğrafya bilgisini de yansıtmaktadır. Câhiz, işin mekânı veya iş sahasından ziyade kişisel ticari faydaya odaklanılması gerektiğini savunmaktadır. Ona göre gerektiğinde ticaret için şehir değiştirmek veya başarılı olunmayan bir işten başka bir işe geçmek konusunda tereddüt edilmemelidir. Alışverişte vadeye karşı olumsuz bir tavır takınan Câhiz, tüketim konusunda da tasarruflu davranmayı tavsiye etmektedir. Ona göre sermayenin atıl bırakılmaması ve yatırım ile ekonomiye kazandırılması gerekir. Ayrıca ekonomide tecrübe ve deneyimin önemine vurgu yapan Câhiz, uygulama ve işleyişle ilgili bilgi sahibi olan deneyimli iş insanlarından yararlanmak gerektiğini savunmaktadır.
Zitieren
APA
Özpolat, İ. (2026). İslam İktisat Tarihinin Teorik Temelleri: Câhiz’in et-Tebessur bi’t-Ticâre Adlı Eseri Çerçevesinde Abbasiler Döneminde İktisat. International Journal of Islamic Economics and Finance Studies, 12(1), 102-137. https://doi.org/10.54427/ijisef.1702740
Vancouver
Özpolat İ. İslam İktisat Tarihinin Teorik Temelleri: Câhiz’in et-Tebessur bi’t-Ticâre Adlı Eseri Çerçevesinde Abbasiler Döneminde İktisat. International Journal of Islamic Economics and Finance Studies. 2026;12(1):102-137. doi:10.54427/ijisef.1702740
BibTeX
@article{zpolat2026,
author = {Özpolat, İbrahim},
title = {İslam İktisat Tarihinin Teorik Temelleri: Câhiz’in et-Tebessur bi’t-Ticâre Adlı Eseri Çerçevesinde Abbasiler Döneminde İktisat},
journal = {International Journal of Islamic Economics and Finance Studies},
year = {2026},
volume = {12},
number = {1},
pages = {102--137},
doi = {10.54427/ijisef.1702740}
}
EUVIMED