Kırımı Eskişehir de Yaşatmak: Tepreş Şenliği, Kültürel Bellek ve Diaspora Kimliği
Kün Edebiyat ve Kültür Arastirmalari Dergisi · 29.01.2026
DOI: 10.54281/kundergisi.79 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Kün Edebiyat ve Kültür Arastirmalari Dergisi, online erschienen am 29.01.2026. Verfasst von Kadirhan Özdemir.
Abstract (Originalsprache)
2025 yılında, Eskişehir’de 37.’si düzenlenen Tepreş Şenliği, Kırım Tatar diasporasının kültürel kimliğini yeniden ürettiği en somut kamusal alanlardan birini oluşturmaktadır. Şenlik ekseninde şekillenen bu çalışma, Türkiye’de yaşayan Kırım Tatar diasporasının kültürel kimliğini koruma ve yeniden üretme süreçlerini söz konusu şenlik aracılığıyla incelemektedir. Diaspora topluluklarının anavatanlarından coğrafi olarak kopuk olmalarına karşın kültürel sürekliliği nasıl sürdürdükleri sorunsalından hareket eden çalışma, şenlik pratiklerinin kimlik inşasındaki dinamik işlevini merkeze almaktadır. Bu doğrultuda çalışmada iki temel araştırma sorusu belirlenmiştir: Tepreş Şenliği, Kırım Tatar diaspora kimliğinin korunması ve kuşaklar arası aktarımında nasıl bir işlev üstlenmektedir? Kuşak güreşi, çocuk oyunları, kalakay yuvarlama gibi etkinlikler diaspora bağlamında nasıl anlam kazanmakta ve anavatandaki işlevinden nasıl farklılaşmaktadır? Araştırma, bağlam merkezli yaklaşım temelinde, diaspora, kimlik ve kültürel bellek kuramlarıyla ilişkilendirilerek kurgulanmıştır. Çalışmada, kimliğin sabit değil, süreç içinde kurulan ve dönüşen bir yapı olduğu kabulünden hareketle; diaspora deneyimi, mekânsal aidiyet ve anavatana yönelim gibi olgular ile kültürel belleğin bedensel ve toplumsal boyutlarını merkeze alan kuramsal yaklaşımlardan yararlanılmıştır. Ayrıca küresel dolaşım süreçlerinin kültürel formlar üzerindeki etkilerini açıklayan perspektifler de analize dâhil edilmiştir. Bu kuramsal çerçeve aracılığıyla Tepreş Şenliği; bellek taşıyıcısı, kimlik mekânı, siyasi kamusal alan ve sosyal dayanışma zemini olmak üzere dört işlevsel katman üzerinden çözümlenmiştir. Araştırma, Eskişehir’de 2022 yılında gerçekleştirilen 34. Geleneksel Tepreş Şenliği saha çalışmasına dayanmaktadır. Veri toplama sürecinde katılımcı gözlem ve yarı yapılandırılmış görüşme teknikleri bir arada kullanılmış; elde edilen veriler yukarıda ifade edilen kuramlarla çözümlenmiştir. Araştırma, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Etik Komisyonu’nun 23.09.2021 tarihli ve 46327 sayılı kararıyla etik açıdan onaylanmıştır. Bulgular, Tepreş Şenliği’nin salt geleneksel bir kutlama etkinliği olmadığını; kültürel pratiklerin diaspora bağlamında dönüştüğünü ve derinleştiğini ortaya koymaktadır. Başta kuşak güreşi olmak üzere şenlik bünyesindeki pratikler, rekabet işlevini büyük ölçüde ikincil plana iterek kimlik beyanı, topluluk dayanışması ve bellek aktarımı gibi anlam örüntülerini ön plana çıkarmaktadır. 2022 Rusya-Ukrayna savaşının şenlik ritüellerine yansıması ise diaspora kimliğinin durağan bir nostalji yapısı olmadığını; güncel siyasi gelişmelerle canlı bir diyalog içinde yeniden inşa edilen dinamik bir olgu olduğunu açıkça göstermektedir. Bu bağlamda Tepreş Şenliği, sadece geçmişe referans veren bir anma etkinliği değil; aynı zamanda güncel toplumsal, kültürel ve politik dinamiklerle etkileşim içinde sürekli yeniden kurulan yaşayan bir kültürel miras alanı olarak değerlendirilmektedir.
Zitieren
APA
Özdemir, K. (2026). Kırımı Eskişehir de Yaşatmak: Tepreş Şenliği, Kültürel Bellek ve Diaspora Kimliği. Kün Edebiyat ve Kültür Arastirmalari Dergisi. https://doi.org/10.54281/kundergisi.79
Vancouver
Özdemir K. Kırımı Eskişehir de Yaşatmak: Tepreş Şenliği, Kültürel Bellek ve Diaspora Kimliği. Kün Edebiyat ve Kültür Arastirmalari Dergisi. 2026. doi:10.54281/kundergisi.79
BibTeX
@article{zdemir2026,
author = {Özdemir, Kadirhan},
title = {Kırımı Eskişehir de Yaşatmak: Tepreş Şenliği, Kültürel Bellek ve Diaspora Kimliği},
journal = {Kün Edebiyat ve Kültür Arastirmalari Dergisi},
year = {2026},
doi = {10.54281/kundergisi.79}
}
EUVIMED