Edirne’den Kumçiftliği’ne Gagauzlarda “Şu Derenin Uzunu”: Türkü, Mâni ve Kültürel Bellek
Anadolu ve Balkan Araştırmaları Dergisi · 29.06.2026 · (17) · 219-237
DOI: 10.32953/abad.1900681 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Anadolu ve Balkan Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 29.06.2026. Verfasst von Evrim Kaşıkçı. Die Arbeit nennt 40 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Türkçe sözlü kültür dağarında yer alan “Şu derenin uzunu” dizesini içeren mâni ve türkü örneklerini karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Çalışma, Yunanistan’ın Kumçiftliği (Orestiada) bölgesinde kamuya açık icra ortamlarında yapılan gözlemler ile TRT Türk Halk Müziği dağarı, yazılı kaynaklar ve çevrim içi ses ve görüntü kayıtlarında yer alan örneklerin birlikte değerlendirilmesine dayanmaktadır. Kumçiftliği’nde Serseli (“Şu derenin uzunu” kalıbını içeren türkü) adıyla icra edilen örnekten hareketle yürütülen inceleme, söz konusu kalıbın hem mâni hem de türkü formunda dolaşımda olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular, “Şu derenin uzunu / Kıramadım buzunu” kalıbının yalnızca Gagauz topluluğu ile sınırlı olmadığını; Anadolu ve Türkiye Trakyası’nın farklı yörelerinin yanı sıra Balkanlar, Besarabya, Azerbaycan ve Suriye’nin Halep bölgesinde de yaygın biçimde yer aldığını göstermektedir. Özellikle üçüncü dizede gözlemlenen söz çeşitlemeleri, yöresel kimlik adları ve ağız özellikleri, sözlü kültürde kalıp yapının korunması ile yerel bağlama uyarlanması arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktadır. Çalışma, söz konusu kalıbı kalıp söz yapısı ve kültürel bellek kavramı çerçevesinde değerlendirerek, göç sonrası kültürel sürekliliğin sözlü gelenek aracılığıyla nasıl sürdürüldüğünü tartışmaktadır.
Zitieren
APA
Kaşıkçı, E. (2026). Edirne’den Kumçiftliği’ne Gagauzlarda “Şu Derenin Uzunu”: Türkü, Mâni ve Kültürel Bellek. Anadolu ve Balkan Araştırmaları Dergisi, 219-237. https://doi.org/10.32953/abad.1900681
Vancouver
Kaşıkçı E. Edirne’den Kumçiftliği’ne Gagauzlarda “Şu Derenin Uzunu”: Türkü, Mâni ve Kültürel Bellek. Anadolu ve Balkan Araştırmaları Dergisi. 2026:219-237. doi:10.32953/abad.1900681
BibTeX
@article{Kak2026,
author = {Kaşıkçı, Evrim},
title = {Edirne’den Kumçiftliği’ne Gagauzlarda “Şu Derenin Uzunu”: Türkü, Mâni ve Kültürel Bellek},
journal = {Anadolu ve Balkan Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
number = {17},
pages = {219--237},
doi = {10.32953/abad.1900681}
}
EUVIMED