Moğol Sürek Avlarının Askerî ve Toplumsal İşlevi
Ortaçağ Araştırmaları Dergisi · 26.06.2026 · 9 (1) · 329-352
DOI: 10.48120/oad.1853299 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 26.06.2026. Verfasst von Esra Özel. Die Arbeit nennt 62 Literaturangaben. Gefördert von: Herhangi bir fon, hibe veya başka bir destek alınmamıştır..
Abstract (Originalsprache)
12 ve 13. yüzyıllarda Moğol toplumunda avcılık; ekonomik bir faaliyet olmanın ötesinde askerî eğitim, siyasal otorite ve toplumsal örgütlenmenin temel unsurlarından biri olarak kurumsallaşmıştı. Çocukluk çağından itibaren başlatılan okçuluk, binicilik ve avcılık eğitimi, her bireyin potansiyel bir savaşçı olarak yetişmesini sağlamış böylece av, savaşın bir devamı niteliğinde zorunlu bir talim işlevi görmüştür. Cengiz Han, avı yasalarla düzenleyerek sürek avlarını (nerge/cerge) devlet mekanizmasının bir parçası hâline getirmiş; geniş alanların kuşatıldığı bu avlar hem disiplin hem de stratejik koordinasyon açısından büyük ölçekli askerî tatbikat niteliği taşımıştır. Av sezonunun gök gözlemlerine göre belirlenmesi, yavru hayvanların öldürülmesinin yasaklanması gibi uygulamalar, avcılığın ritüel ve ekolojik boyutunu da yansıtmıştır. Sürek avlarının icrasında komutanlar, muhafızlar, kuşçular, doğancılar ve av hayvanlarını süren kabileler gibi çok sayıda uzman görev almış; bu yapı av teşkilatının askerî hiyerarşiyle bütünleştiğini göstermiştir. 13. yüzyılın ortalarından itibaren Moğol İmparatorluğu’nun parçalanmasıyla ortaya çıkan İlhanlılar, Yuan Hanedanı, Altın Orda ve Çağatay Hanlığı Dönemleri’nde de bu gelenek sürdürülmüş; hükümdarların siyasal meşruiyetini pekiştiren bir unsur olarak işlev görmüştür. Av kuşları, parslar ve tazılarla yürütülen gösterişli avlar Moğol yönetim kültürünün ayrılmaz bir parçası olarak varlığını korumuştur. Ayrıca sürek avlarının geniş katılımlı yapısı, Moğol toplumunda kolektif hareket kabiliyetinin ve hiyerarşik düzenin sürekli olarak canlı tutulmasına katkı sağlamıştır. Bu çalışma, sürek avlarını yalnızca askerî bir hazırlık faaliyeti olarak ele alan yaklaşımın ötesine geçerek onları Moğol siyasal ve toplumsal düzeninin kurucu unsurlarından biri olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Förderung
- Herhangi bir fon, hibe veya başka bir destek alınmamıştır.
Zitieren
APA
Özel, E. (2026). Moğol Sürek Avlarının Askerî ve Toplumsal İşlevi. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, 9(1), 329-352. https://doi.org/10.48120/oad.1853299
Vancouver
Özel E. Moğol Sürek Avlarının Askerî ve Toplumsal İşlevi. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi. 2026;9(1):329-352. doi:10.48120/oad.1853299
BibTeX
@article{zel2026,
author = {Özel, Esra},
title = {Moğol Sürek Avlarının Askerî ve Toplumsal İşlevi},
journal = {Ortaçağ Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
volume = {9},
number = {1},
pages = {329--352},
doi = {10.48120/oad.1853299}
}
EUVIMED