EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Tes ve Tariat Yazıtlarının Türü ve Yazılış Amacı/İşlevi

Hasan GÜRGÜN

Türk Dili Araştırmaları Yıllığı- Belleten · 01.06.2026

DOI: 10.32925/tday.2026.144 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Türk Dili Araştırmaları Yıllığı- Belleten, online erschienen am 01.06.2026. Verfasst von Hasan GÜRGÜN.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Ötüken Uygur Kağanlığı yaklaşık yüz yıllık hâkimiyeti esnasında Orta Asya’nın siyasi, ticari ve kültürel hayatını derinden etkilemiştir. Uygurlar bu dönemde heykel, şehir ya da mezar gibi pek çok kültür ürünü vücuda getirmiştir. Bu kültür ürünlerinin içinde değerlendirilebilecek yazıtlar da yaratmıştır. Tes, Tariat, Şine Us ve Karabalgasun-I gibi yazıtlarla bozkır kağanlıklarındaki yazıt dikme geleneğini sürdürerek belirli bir medeniyet seviyesini yakaladığını belgelemiştir. Göktürk harfli yazıtlar bulundukları bölge, yaratıldıkları kavim veya çağlara göre farklı başlıklar altında sınıflandırılmıştır. Sınıflandırmada kullanılan ölçütlerden biri de türdür. Tür açısından sınıflandırma Tes ve Tariat yazıtları için de uygulanmış, bunlar kimi araştırmacılar tarafından zafer yazıtları, kimi araştırmacılar tarafından ise sınır taşı yazıtları olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmada Tes ve Tariat yazıtlarının türü ve yazılış amaçları/işlevleri incelenmiştir. Tes ve Tariat yazıtlarının arasında kimi önemli farklar tespit edilmiş; bu farklar ve yazıtların içeriklerinden hareketle söz konusu iki yazıtın aynı türde olmadığı, aynı amaçla/işlevle oluşturulmadığı, bunların zafer ya da sınır taşı yazıtları türünde olmadığı ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmada Tes Yazıtı’nın Moyen Çor Kağan’ı onurlandırıp kağanlığını tasdik etmek için yaratılan bir “onurlandırma/tasdik etme yazıtı”, Tariat Yazıtı’nın ise yine Moyen Çor Kağan’ın hâkimiyet ve gücünü ifade etmek için yaratılan bir “hâkimiyet/gövde gösterisi yazıtı” olduğu ileri sürülmüştür.

Zitieren

APA

GÜRGÜN, H. (2026). Tes ve Tariat Yazıtlarının Türü ve Yazılış Amacı/İşlevi. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı- Belleten. https://doi.org/10.32925/tday.2026.144

Vancouver

GÜRGÜN H. Tes ve Tariat Yazıtlarının Türü ve Yazılış Amacı/İşlevi. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı- Belleten. 2026. doi:10.32925/tday.2026.144

BibTeX
@article{GRGN2026,
  author = {GÜRGÜN, Hasan},
  title = {Tes ve Tariat Yazıtlarının Türü ve Yazılış Amacı/İşlevi},
  journal = {Türk Dili Araştırmaları Yıllığı- Belleten},
  year = {2026},
  doi = {10.32925/tday.2026.144}
}
Kostenlos starten →