SÂSÂNÎ İRAN’INDA ÜNVAN SİSTEMİ: İDARÎ, ASKERÎ VE DÎNÎ MAKAMLARIN TOPLUMSAL İŞLEVLERİ
Tarih İncelemeleri Dergisi · 31.07.2026 · 41 (1) · 189-210
DOI: 10.18513/egetid.1831392 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Tarih İncelemeleri Dergisi, online erschienen am 31.07.2026. Verfasst von Murat Erkoç. Die Arbeit nennt 70 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu makale, Sâsânî İran’ında idarî, askerî, dinî ve malî makamları ifade eden ünvan sistemini gücün dili olarak ele alarak bu ünvanların toplumsal hiyerarşiyi nasıl kurup meşrulaştırdığını incelemektedir. Mevcut literatürde filolojik ve kurumsal çözümlemeler öne çıkmasına rağmen ünvanların toplumsal işlevlerine yönelik bütüncül çalışmaların sınırlı olması araştırmanın temel problemini oluşturmaktadır. Saray protokolü ve sivil bürokrasi, ordu, Zerdüştî ruhban sınıfı ve malî teşkilata ait ünvanlar ayrı ayrı değerlendirilerek bu payelerin soylu aileler, ruhban, askerî aristokrasi ve vergi toplayıcılar arasında iktidarı nasıl dağıttığı ve meşruiyeti nasıl dilsel olarak kodladığı ortaya konulmuştur. Bulgular, ünvanların hukuki-kurumsal konum belirtmekten öte aristokratik ayrıcalıkları kalıcılaştıran, merkez-taşra bağını tahkim eden esnek bir sembolik sermaye aracı olduğunu göstermektedir. Sosyal tabakalar arasındaki sınırları belirginleştiren ve siyasal sadakati ödüllendiren Sâsânî ünvan sisteminin, Abbâsîler ve sonraki İran-İslâm hanedanlarının dîvân, kâtiplik ve askerî rütbe hiyerarşileri üzerinde yapısal bir etkide bulunduğu vurgulanarak geç antikçağdan İslâmî döneme uzanan idare geleneğinin izleri tartışılmaktadır.
Zitieren
APA
Erkoç, M. (2026). SÂSÂNÎ İRAN’INDA ÜNVAN SİSTEMİ: İDARÎ, ASKERÎ VE DÎNÎ MAKAMLARIN TOPLUMSAL İŞLEVLERİ. Tarih İncelemeleri Dergisi, 41(1), 189-210. https://doi.org/10.18513/egetid.1831392
Vancouver
Erkoç M. SÂSÂNÎ İRAN’INDA ÜNVAN SİSTEMİ: İDARÎ, ASKERÎ VE DÎNÎ MAKAMLARIN TOPLUMSAL İŞLEVLERİ. Tarih İncelemeleri Dergisi. 2026;41(1):189-210. doi:10.18513/egetid.1831392
BibTeX
@article{Erko2026,
author = {Erkoç, Murat},
title = {SÂSÂNÎ İRAN’INDA ÜNVAN SİSTEMİ: İDARÎ, ASKERÎ VE DÎNÎ MAKAMLARIN TOPLUMSAL İŞLEVLERİ},
journal = {Tarih İncelemeleri Dergisi},
year = {2026},
volume = {41},
number = {1},
pages = {189--210},
doi = {10.18513/egetid.1831392}
}
EUVIMED