EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Cerîde-i Sûfiyye’deki Şiirleri ve Son Dönem Osmanlı Tanıklığı Yönüyle Sûfî Bir Şair: Mustafa Fevzi b. Numan

Murat Ayar

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi · 30.06.2026 · (47) · 200-224

DOI: 10.35209/ksuifd.1853890 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Murat Ayar. Die Arbeit nennt 74 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

XVII. asırla başlayıp XX. asrın ilk çeyreğine kadar devam eden ve Osmanlı Devleti’nin kurumsal kimliğine sırasıyla duraklama, gerileme ve dağılmayı yaşatan zaman dilimi; sebepleri ve sonuçları yönüyle sosyal, dinî, kültürel, askerî gibi pek çok art alana sahiptir. Bu zaman aralığında Osmanlı Devleti, kendi düzenini tekrar gözden geçirmek ve değişen dünya düzeninin oluşturduğu iklimi kendi toprakları içinde kontrol altında tutmak maksatlı çeşitli ikmal hamleleri denemiştir. Bu ön alımlar, devletin yönetim şekli olan saltanat kurumunu meclis ve anayasa tanımlarıyla (I. Meşrutiyet-II. Meşrutiyet) mahdut hâle getirmiştir. Meclis ve anayasanın pratiğe dönük yansımaları dinden sosyal hayata, askeriyeden edebiyata kadar pek çok alana yayılmıştır. Bu durum, daha çok şehirli ve ilmiyeye mensup sınıfların dikkatini çekmiştir. Toplumun aydın sınıfını temsil eden bu sosyal gruplar, her alanda yaşanan bu değişimi dönemin yaygın enstrümanları olan gazete, dergi, cemiyetler vb. üzerinden ret, kabul, uzlaşı, teklif gibi başlıklarla gündemlerine almışlardır. Çalışmamız, bu devrin yayın organlarından Cerîde-i Sȗfiyye isimli dergide muharrirlik yapan şair ve mutasavvıf Mustafa Fevzi Efendi’nin şiirleri ve bunlardan hareketle de son dönem Osmanlı tanıklığının izini sürmeyi amaçlar. Bu maksat için derginin elimizdeki koleksiyonuna ek olarak İBB Atatürk Kitaplığı, Ankara Millî Kütüphane ve İstanbul İslâm Araştırmaları Merkezi’ndeki matbu hâldeki koleksiyonlarına ulaşılmıştır. Bu sayede birinde eksik olan sayı/lar bir diğeriyle tamamlanmıştır. Dergiyle ilgili verilen dipnotlarda bu koleksiyonların ismi aynı matbu belgeyi hâiz oldukları için zikredilmemiş, bunlar sadece kaynakçada gösterilmiştir. Metin içindeki dipnotlarda sadece müellif, yayın, başlık, sayı ve sayfa numarası gibi künye bilgilerine dikkat çekilmiştir. Mustafa Fevzi’nin dergide 1331/1913 ila 1337/1919 yılları arasında yayımlanan (58 ila 161. sayılar) yazıları incelenerek bunların içindeki manzumeler farklı noktalardan değerlendirmeye alınmıştır. Dikkatimiz, yazarın sadece şiirleri üzerine olduğundan dergideki mensur alana ait ürünler lüzumu gereği bazen sadece zikredilmiştir. Derginin 48 sayısında şairin 64 manzumesine denk gelinmiş; bu manzumeler konu, tür, şekil, üslup gibi muhtelif başlıklar üzerinden değerlendirilmiştir. Ayrıca dönemin sosyo-kültürel vaziyetini yansıtan kimi kişi, olay ve olgulara da tanıklık ettiğinden çalışmanın, edebiyat dışında tarih, sosyoloji, din, tasavvuf, iktisat, siyaset gibi pek çok farklı disipline kaynak oluşturduğunu ifade etmek gerekir. Çalışma ilim sahası ve ilgilileri tarafından, mutasavvıf bir şair olan Mustafa Fevzi’nin şiirleri ve bu şiirler üzerinden Osmanlı son dönem tanıklığı üzerine hazırlanmış mütevazi bir katkı olarak görülmelidir.

Zitieren

APA

Ayar, M. (2026). Cerîde-i Sûfiyye’deki Şiirleri ve Son Dönem Osmanlı Tanıklığı Yönüyle Sûfî Bir Şair: Mustafa Fevzi b. Numan. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 200-224. https://doi.org/10.35209/ksuifd.1853890

Vancouver

Ayar M. Cerîde-i Sûfiyye’deki Şiirleri ve Son Dönem Osmanlı Tanıklığı Yönüyle Sûfî Bir Şair: Mustafa Fevzi b. Numan. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026:200-224. doi:10.35209/ksuifd.1853890

BibTeX
@article{Ayar2026,
  author = {Ayar, Murat},
  title = {Cerîde-i Sûfiyye’deki Şiirleri ve Son Dönem Osmanlı Tanıklığı Yönüyle Sûfî Bir Şair: Mustafa Fevzi b. Numan},
  journal = {Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi},
  year = {2026},
  number = {47},
  pages = {200--224},
  doi = {10.35209/ksuifd.1853890}
}
Kostenlos starten →