Son Dönem Osmanlı Düşüncesinde Modernleşmenin “Meşruiyet” ve “Tahdit” Aracı Olarak Ahlak
Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi · 29.03.2026 · 25 (1) · 224-251
DOI: 10.20981/kaygi.1825575 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, online erschienen am 29.03.2026. Verfasst von Hümeyra Okuyan. Die Arbeit wurde bisher 1-mal zitiert (Crossref) und nennt 31 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Son dönem Osmanlı düşüncesi devletin ve toplumun içinde bulunduğu gerileme krizinden hareketle modernleşmenin zaruri olarak görüldüğü ve beka ile ilişkilendirildiği bir düşünce ortamına işaret eder. Zihinsel yıkım ve inşa süreçlerinin beraber işlediği bu düşünce ortamında modernleşmenin alımlanma serencamı, Osmanlı Devleti’nin yaşam-dünyasını kuran politik, kültürel, dini ve ahlaki normlara adaptasyon ve hesaplaşma süreçlerini de beraberinde getirir. Bu ilişkilenme hali kimi zaman modernleşmeye meşru bir yüz kazandırma, kimi zaman ise onu sınırlandırma şeklinde teşekkül eder. Bu çalışma, son dönem Osmanlı düşüncesinde modernleşmenin ahlakla kurduğu iki boyutlu ilişkiyi ele almakta; Osmanlı modernleşmesinde kurumların, kavramların ve yapıların tevarüsünde ahlakın “meşruiyet” ve “tahdit” aracı olarak çift yönlü işlev gördüğünü öne sürmektedir. Dönemde ahlak, bir yandan sanayi, eğitim, hukuk gibi alanlardaki dönüşümlerin meşrulaştırılmasında işlevsel kılınırken, bir yandan da Batı menşeli kavram ve yaşam biçimlerinin sınırsız alımlanmasına karşı yerli ve dini bir denge unsuru olarak devreye sokulmaktadır. Bu bağlamda çalışma, hem medeniyet, hürriyet, terakki gibi kavramların toplum ve kültürdeki meşruiyet tartışmalarında hem de öznel kimliğin muhafaza edilmesinde ahlakın çift yönlü işlevine işaret etmektedir.
Zitieren
APA
Okuyan, H. (2026). Son Dönem Osmanlı Düşüncesinde Modernleşmenin “Meşruiyet” ve “Tahdit” Aracı Olarak Ahlak. Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 25(1), 224-251. https://doi.org/10.20981/kaygi.1825575
Vancouver
Okuyan H. Son Dönem Osmanlı Düşüncesinde Modernleşmenin “Meşruiyet” ve “Tahdit” Aracı Olarak Ahlak. Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi. 2026;25(1):224-251. doi:10.20981/kaygi.1825575
BibTeX
@article{Okuyan2026,
author = {Okuyan, Hümeyra},
title = {Son Dönem Osmanlı Düşüncesinde Modernleşmenin “Meşruiyet” ve “Tahdit” Aracı Olarak Ahlak},
journal = {Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi},
year = {2026},
volume = {25},
number = {1},
pages = {224--251},
doi = {10.20981/kaygi.1825575}
}
EUVIMED