Efsanelerin Halk İnançlarının Kökenlerini Anlamlandırma İşlevine Bir Örnek: Doğu Karadeniz’de Elik Keçi Neden Öldürülmez?
Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi · 17.07.2026 · 16 (32) · 109-125
DOI: 10.33207/trkede.1835540 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 17.07.2026. Verfasst von Abonoz Küçük und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 27 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Efsaneler toplum tarafından gerçek kabul edilen yapılarına paralel olarak birçok halk inanış ve uygulamasının kökenini izah eden bir işlevi yerine getirmişlerdir. Bu özellikleriyle toplumların inanış ve düşünüş sistemlerin yorumlanmasında temel başvuru kaynaklarından biri olmuşlardır. Bu çalışmada Doğu Karadeniz Yöresi halk inanış ve uygulamalarında elik keçinin (yabani dağ keçisi) öldürülmesi neticesinde ortaya çıktığı düşünülen olumsuz durumların kökeni elik keçi efsanesi ve onun varyantları analiz edilmiştir. Elik keçi efsanesinin temelde Ordu (Ulubey), Giresun (Keşap) ve Trabzon (Beşikdüzü) olmak üzere üç ana varyantı bulunmaktadır. Çalışmada bu üç temel varyant merkeze alınarak analizler yapılmıştır. Analiz sürecinde bahsi geçen temel varyantlarla ilgi ve ilişkili anlatılar da dikkate alınmıştır. Ordu (Ulubey) ve Trabzon (Beşikdüzü) varyantları elik keçinin (yabani dağ keçisi) insanoğlunun soyunun devamını sağlama noktasındaki işlevi merkezli bir kurgusal zemine sahiptir. Giresun (Keşap) varyantında ise elik keçinin (yabani dağ keçisi) eren ve evliyaların malı olduğuna vurgu yapılarak evliya ve erenlerin rızası dışında fazla avlanmaları sonucu ortaya çıkabilecek olumsuzluklar anlatılmaktadır. Üç temel varyant dışındaki diğer anlatılarda da benzer şekilde elik keçinin (yabani dağ keçisi) insan soyunu koruma işlevine ve öldürülmesi halinde ortaya çıkabilecek olumsuzluklara değinilmektedir. Elik keçi efsanesinin varyantları üzerine yapılan değerlendirmeler neticesinde elik keçinin insan soyunu koruması ve evliya-erenler malı olarak kabul edilmesinden dolayı yöre insanı tarafından kutsal kabul edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu kutsallık, yöre insanın inanış ve uygulamalarında yansımasını bularak elik keçiyle (yabani dağ keçisi) ilgili tabuların ortaya çıkışını da beraberinde getirmiştir. Bahsi geçen bu yapısıyla elik keçi efsanesi, Doğu Karadeniz’deki elik keçi (yabani dağ keçisi) konulu halk inançlarının kökenini anlamlandırma işlevinin yanında elik keçi merkezli tabuların ortaya çıkışını sağlayarak örtük bir şekilde doğayı koruma işlevini de yerine getirmiştir.
Zitieren
APA
Küçük, A., & Yıldız, İ. (2026). Efsanelerin Halk İnançlarının Kökenlerini Anlamlandırma İşlevine Bir Örnek: Doğu Karadeniz’de Elik Keçi Neden Öldürülmez?. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 16(32), 109-125. https://doi.org/10.33207/trkede.1835540
Vancouver
Küçük A, Yıldız İ. Efsanelerin Halk İnançlarının Kökenlerini Anlamlandırma İşlevine Bir Örnek: Doğu Karadeniz’de Elik Keçi Neden Öldürülmez?. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2026;16(32):109-125. doi:10.33207/trkede.1835540
BibTeX
@article{Kk2026,
author = {Küçük, Abonoz and Yıldız, İlkyaz},
title = {Efsanelerin Halk İnançlarının Kökenlerini Anlamlandırma İşlevine Bir Örnek: Doğu Karadeniz’de Elik Keçi Neden Öldürülmez?},
journal = {Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
volume = {16},
number = {32},
pages = {109--125},
doi = {10.33207/trkede.1835540}
}
EUVIMED