ÖRNEK MENDİLİNİN DİJİTAL ARŞİV YOLCULUĞU: HALK KÜLTÜRÜNDE OYA MOTİFİ AKTARIMININ DÖNÜŞÜMÜ
Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi · 21.06.2026 · 19 (54) · 768-780
DOI: 10.12981/mahder.1900174 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi, online erschienen am 21.06.2026. Verfasst von Gizem Çelik und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 9 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Teknolojik gelişmeler, yalnızca iletişim, eğitim ve iş dünyası gibi alanlarda değil aynı zamanda folklor, kültürel üretim ve geleneksel bilgi aktarımı gibi toplumun temel kültürel alanlarında da köklü değişikliklere yol açmıştır. Bu gelişmeler, bireylerin bilgiye erişim biçimlerini, kültürel etkinliklerini sürdürme yöntemlerini ve toplum içindeki geleneksel ilişkilerin yapısını yeniden şekillendirmektedir. Teknolojik gelişmelere bağlı olarak büyük bir ivme kazanan dijital ağların kültürel değerler üzerindeki etkisini, kadınlar arasında yüzyıllar boyunca bir motif arşivi, öğrenme ve paylaşma aracı olarak kullanılan örnek mendillerinde de açıkça görmek mümkündür. Geleneksel bağlamda örnek mendilleri, oya, dantel ve nakış motiflerini öğretmek ve aktarmak amacıyla hazırlanmış olup kültürel hafızayı ve el emeğini kuşaklararası taşıyan somut bir araç işlevi görmüştür. Bu motiflerin aktarımı, çeyiz hazırlıkları, diş buğdayı törenleri, sosyal içerikli toplantılar ya da kadınların herhangi bir amaçla bir araya geldikleri yüz yüze etkileşimin olduğu anlarda gerçekleşmiştir. Örnek mendillerindeki motifler yalnızca estetik bir değer taşımamakta, aynı zamanda öğrenme sürecinde bir rehber niteliği ve görsel bir öğretim aracı işlevi görmektedir. Günümüzde ise beğenilen oya veya işleme motifleri, geleneksel ortamda kadınların çantalarında her daim bulundurdukları bez ya da mendillere işlenerek ve gerektiğinde bu örneklere bakılarak öğrenilmemektedir. Bunun yerine YouTube, Instagram, Pinterest ve Facebook gibi sosyal medya platformlarında açılan çok sayıda el işi kanalı aracılığıyla ilgililere aktarılmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, geleneksel kadın el işçiliğinin önemli unsurlarından biri olan örnek mendillerinin, teknoloji ve dijitalleşme süreciyle birlikte geçirdiği dönüşümü incelemektir. Çalışmada öncelikle örnek mendili kavramı açıklanmış, bu mendillerin geleneksel ortamdaki işlevleri konusu ele alınmış, akabinde bu işlevlerin dijital platformlarda nasıl yeniden şekillendiği üzerinde durulmuştur. Sonuç olarak örnek mendilleri geçmişte olduğu gibi bugün de kültürel hafızanın taşıyıcısı olma işlevini sürdürmektedir. Ancak günümüzde dijital platformlar aracılığıyla varlığını devam ettirmektedir. Böylece örnek mendili hem kadın emeğinin sembolü hem de folklorun dijitalleşme sürecinin bir göstergesi hâline gelmektedir.
Zitieren
APA
Çelik, G., & Coşkun, N. Ç. (2026). ÖRNEK MENDİLİNİN DİJİTAL ARŞİV YOLCULUĞU: HALK KÜLTÜRÜNDE OYA MOTİFİ AKTARIMININ DÖNÜŞÜMÜ. Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi, 19(54), 768-780. https://doi.org/10.12981/mahder.1900174
Vancouver
Çelik G, Coşkun NÇ. ÖRNEK MENDİLİNİN DİJİTAL ARŞİV YOLCULUĞU: HALK KÜLTÜRÜNDE OYA MOTİFİ AKTARIMININ DÖNÜŞÜMÜ. Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi. 2026;19(54):768-780. doi:10.12981/mahder.1900174
BibTeX
@article{elik2026,
author = {Çelik, Gizem and Coşkun, Nilgün Çıblak},
title = {ÖRNEK MENDİLİNİN DİJİTAL ARŞİV YOLCULUĞU: HALK KÜLTÜRÜNDE OYA MOTİFİ AKTARIMININ DÖNÜŞÜMÜ},
journal = {Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi},
year = {2026},
volume = {19},
number = {54},
pages = {768--780},
doi = {10.12981/mahder.1900174}
}
EUVIMED