Gelibolulu Mustafa Âlî’nin Ferâi’dü’l-Vilâde’si
Anadolu ve Balkan Araştırmaları Dergisi · 29.06.2026 · (17) · 239-251
DOI: 10.32953/abad.1774101 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Anadolu ve Balkan Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 29.06.2026. Verfasst von Kadir Purde. Die Arbeit nennt 39 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu makalede, 16. yüzyıl Osmanlı entelektüel hayatının üretken ve meşhur âlim ve bürokratlarından biri Gelibolulu Mustafa Âlî’nin (ö. 1600), III. Murad’ın (ö. 1595) oğlu Şehzade Osman’ın (ö.1587) doğumu münasebetiyle kaleme aldığı Ferâ’idü’l-Vilâde adlı risalesi ele alınmaktadır. Âlî’nin bu eseri, şehzadenin doğumunu hayırlı ve uğurlu göstermek amacıyla ilm-i nücûm ve ilm-i cifr gibi döneminde revaçta olan ilimlerle temellendirilmiş bir vilâdetnâme örneğidir. Risale, yalnızca bir kutlama metni değil, aynı zamanda yazarın saray çevresine yaklaşma ve kendini ispat etme çabasının da bir tezahürüdür. Bu metinde Âlî; gök cisimlerinin konumlarını, doğum anındaki burçlar durumlarını ve bazı sembolik tarihleri kullanarak Şehzade Osman’ın uzun ve hayırlı bir ömür süreceğini savunur. Makale, Âlî’nin söz konusu risale aracılığıyla hem dönemin revaçta ilimlerini ve tartışmalarını takip ettiği hem de yazı yoluyla saraya yakınlaşma ve itibar edinme çabasını sürdürdüğünü göstermektedir. Ferâ’idü’l-Vilâde, bu yönleriyle yalnızca bir vilâdetnâme değil, aynı zamanda 16. yüzyıl Osmanlı düşünce ikliminde kehanet, ilim ve iktidar ilişkisini anlamak için hacmi küçük ama dikkate değer bir örnek olarak karşımıza çıkmaktadır.
Zitieren
APA
Purde, K. (2026). Gelibolulu Mustafa Âlî’nin Ferâi’dü’l-Vilâde’si. Anadolu ve Balkan Araştırmaları Dergisi, 239-251. https://doi.org/10.32953/abad.1774101
Vancouver
Purde K. Gelibolulu Mustafa Âlî’nin Ferâi’dü’l-Vilâde’si. Anadolu ve Balkan Araştırmaları Dergisi. 2026:239-251. doi:10.32953/abad.1774101
BibTeX
@article{Purde2026,
author = {Purde, Kadir},
title = {Gelibolulu Mustafa Âlî’nin Ferâi’dü’l-Vilâde’si},
journal = {Anadolu ve Balkan Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
number = {17},
pages = {239--251},
doi = {10.32953/abad.1774101}
}
EUVIMED