Sözlük Tabanlı Kavram Madenciliği: Türkçe Sözlük te Yol
Türk Dili Araştırmaları Yıllığı- Belleten · 01.06.2026
DOI: 10.32925/tday.2026.143 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Türk Dili Araştırmaları Yıllığı- Belleten, online erschienen am 01.06.2026. Verfasst von Harun COŞKUN.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışmada, yol sözcüğünün Türk Dil Kurumu tarafından yayımlanan Türkçe Sözlük’teki kavramsal boyutlarını çözümlemek ve bu sözcüğün Türkiye Türkçesindeki anlam haritasını Türkçe Sözlük tabanında ortaya çıkarmak amaçlanmaktadır. Yol sözcüğü, yalnızca bir ulaşım aracı ya da fiziksel bir nesne olmaktan öte, metaforik, sosyolojik ve tarihsel açılardan da zengin bir anlam çeşitliliğine sahip, çok boyutlu bir kavramdır. Bu durum, bu kavramın kültürel, tarihsel ve toplumsal bağlamda taşıdığı derin anlamları incelemeyi gerektirir. Çalışma, dil biliminde kavram madenciliği yöntemini kullanarak bu çok boyutlu yapıyı anlamlandırmayı hedeflemektedir. Araştırmanın kapsamı, Türk Dil Kurumunun yayımladığı Türkçe Sözlük’ün 12. baskısı ile sınırlıdır. Çalışmada, yol sözcüğünün farklı anlamları, kullanım bağlamları ve deyimlerdeki yerleşik ifadeleri çözümlenerek bu kavramın Türk dilinde nasıl bir anlam çeşitliliğine sahip olduğu incelenmiştir. Yöntem olarak kavram madenciliği ve doğal dil işleme -Python, AntConc ve Voyant Tools gibi programlar aracılığıyla- teknikleri kullanılmıştır. Bu tekniklerle Türkçe Sözlük’te hem madde başı olarak hem de maddelerin anlam bölümlerinde yol sözcüğünü içeren söz varlığı dijital ortama aktarılarak sözcüğün anlam dünyası, ilişkili diğer madde başları, eş anlamlılık, deyim ve atasözleri gibi kavramsal bağlantıları incelenmiştir. Bu çözümleme, sözcüğün anlam boyutlarını görselleştirmek için ağ çözümlemesi ve sözcük bulutu gibi teknik araçlarla desteklenmiştir. Çalışma, yol sözcüğünün Türkiye Türkçesindeki anlam alanları ve ilişki ağlarının derinliğini gözle görülebilir bir biçimde somutlaştırarak dilin toplumsal ve kültürel yapısındaki yerine ışık tutmayı hedeflemektedir.
Zitieren
APA
COŞKUN, H. (2026). Sözlük Tabanlı Kavram Madenciliği: Türkçe Sözlük te Yol. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı- Belleten. https://doi.org/10.32925/tday.2026.143
Vancouver
COŞKUN H. Sözlük Tabanlı Kavram Madenciliği: Türkçe Sözlük te Yol. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı- Belleten. 2026. doi:10.32925/tday.2026.143
BibTeX
@article{COKUN2026,
author = {COŞKUN, Harun},
title = {Sözlük Tabanlı Kavram Madenciliği: Türkçe Sözlük te Yol},
journal = {Türk Dili Araştırmaları Yıllığı- Belleten},
year = {2026},
doi = {10.32925/tday.2026.143}
}
EUVIMED