EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Proto-Türklerden Kalan Bir Halk Şiiri: Chi-le Türküsü

Ramazan Volkan Çoban

Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi · 25.04.2026 · (67) · 155-178

DOI: 10.21563/sutad.1725812 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 25.04.2026. Verfasst von Ramazan Volkan Çoban. Die Arbeit nennt 48 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Kaşgarlı Mahmud’un 1074 yılında tamamladığı “Divânu Lugâti’t-Türk”, Türkhalk edebiyatının en eski anonim örneklerinden bazılarını içermektedir. AncakTürk topluluklarının daha köklü bir sözlü kültüre sahip olduğu düşünüldüğündebu eserde yer alan ürünlerin oluşumu için geniş bir alan bulabilmiş gelişmiş biredebiyatın ürünü oldukları açıktır. Doğal olarak bu eserde yer alanlardan çok dahaeski ürünlerin olması gerektiği anlaşılmaktadır. Nitekim bu türden ürünler,zaman zaman çeşitli keşiflerle kendini göstermektedir. Bu bağlamda tarihî Çinkaynakları, daha detaylı bir şekilde incelenmeye muhtaçtır. Tarihî Çin kaynaklarıincelendiğinde hâlihazırda bilinenlerin ötesinde, Türk kültürüne ait çok fazla veoldukça eski bazı edebî ürünlerin kaydedildiği görülecektir. Yapılan bu çalışmada,MS 546 yılında gerçekleşen bir olay vesilesiyle Proto-Türk topluluklarından Chileboyuna mensup bir askerî yönetici olan Hu-lü Jin (斛律金, Hú-lǜ Jīn)tarafından söylenen “Chi-le Türküsü (敕勒歌, Chì-lè Gē)” adlı halk şiiri,Türkçeye çevrilip incelenmiştir. Bu şiir parçasının hece ölçüsüne dayalı olduğu,sözlü icra geleneğiyle uyumlu özgün bir ezgiyle söylendiği, dörtlük nazımbirimiyle kurulmuş yalın fakat yoğun bir kompozisyon sunduğu anlaşılmaktadır.Şiirin lirik-pastoral karakteri; doğa ve gündelik yaşam unsurlarının somutimgelerle betimlenmesiyle ortaya çıkmakta, erken dönem Türk topluluklarınındoğayla kurduğu estetik ilişkiyi yansıtmaktadır. Nihayetinde bu çalışmaylabilinen en eski kaynaklardan daha gerilere gidilebildiği, Türk halk edebiyatınınbilinenden daha köklü olduğu ortaya konmak istenmiştir.

Zitieren

APA

Çoban, R. V. (2026). Proto-Türklerden Kalan Bir Halk Şiiri: Chi-le Türküsü. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 155-178. https://doi.org/10.21563/sutad.1725812

Vancouver

Çoban RV. Proto-Türklerden Kalan Bir Halk Şiiri: Chi-le Türküsü. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 2026:155-178. doi:10.21563/sutad.1725812

BibTeX
@article{oban2026,
  author = {Çoban, Ramazan Volkan},
  title = {Proto-Türklerden Kalan Bir Halk Şiiri: Chi-le Türküsü},
  journal = {Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  number = {67},
  pages = {155--178},
  doi = {10.21563/sutad.1725812}
}
Kostenlos starten →