Yapı Özellikleri ve Metinsellik Ölçütleri Bağlamında Bir Karadeniz Türküsü Peştamal Tezgahına
Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi · 31.05.2026 · 10 (1) · 159-186
DOI: 10.30561/sinopusd.1835147 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 31.05.2026. Verfasst von Gizem Gülşah Karaoğlu Özbilen. Die Arbeit nennt 31 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Modern dilbilim araştırmaları, anlamın parçalarda değil bütünde oluştuğu kabulüyle yapılmaktadır. Metin değerlendirme ölçütlerinin belirlenmesi üzerine yapılan çalışmalar, metindilbilimi doğurmuştur. Metindilbilim; metinleri, onları oluşturan tüm dinamikleri anlama dahil ederek çözümlemektedir. Bu yönüyle metindilbilim araştırmacıları hem sözcükleri tek tek birbirine bağlayan ve tutarlı bir bütün yapan unsurları hem de metnin üretildiği ve okura ulaştığı bağlamı inceleme konusu etmektedir. Metin, yazarından çıktığında da alıcısına ulaştığında da yeniden doğan bir yapıdır. Her metin, onu üretenin kendisinden, çevresinden izler taşıdığı gibi alıcının yorumuna, algısına, ön bilgisine bağlı olarak da anlam kazanmaktadır. Öyle ki alıcı bazen yazarın aktarma niyetinde olmadığı bir iletiyi bile kendi duygu durumu veya dünya bilgisiyle metinde bulabilir. Bu anlamda Anadolu türküleri, alıcısına sunduğu sonsuz veritabanıyla geniş bir inceleme sahası sun-maktadır. Bu çalışmada şiirsel metinlerden çağrışım zengini türkülerin metinleşme süreci, Peştamal Tezgahına türküsü örneğinde incelenerek alanyazına katkı sağlamak amaçlanmıştır. Doğu Karadeniz yöresine ait Peştamal Tezgahına türküsü, yöre türkülerinin karakteristiğini yansıtması bakımından inceleme konusu edilmiştir. Doğu Karadeniz tü-rkülerinden oluşturulan örneklemden tarama yoluyla seçilen Peştamal Tezgahına türküsü, kadın ağzından söylenmektedir. Bu çalışmada Peştamal Tezgahı’ na türküsü nitel araştırma tekniğiyle incelenmiştir. Türkü incelenirken metindilbilimin araştırma sahasına giren küçük yapı ve büyük yapı görünümleri ele alınmış ve türküde bu unsurların nasıl ortaya çıktığı araştırılmıştır. Bu çalışmayla türkü metninin yüzey ve derin yapısındaki anlamların ve bağlantıların ortaya çıkarılması suretiyle metnin çözümlenmesi hedeflenmektedir.
Zitieren
APA
Özbilen, G. G. K. (2026). Yapı Özellikleri ve Metinsellik Ölçütleri Bağlamında Bir Karadeniz Türküsü Peştamal Tezgahına. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 159-186. https://doi.org/10.30561/sinopusd.1835147
Vancouver
Özbilen GGK. Yapı Özellikleri ve Metinsellik Ölçütleri Bağlamında Bir Karadeniz Türküsü Peştamal Tezgahına. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;10(1):159-186. doi:10.30561/sinopusd.1835147
BibTeX
@article{zbilen2026,
author = {Özbilen, Gizem Gülşah Karaoğlu},
title = {Yapı Özellikleri ve Metinsellik Ölçütleri Bağlamında Bir Karadeniz Türküsü Peştamal Tezgahına},
journal = {Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2026},
volume = {10},
number = {1},
pages = {159--186},
doi = {10.30561/sinopusd.1835147}
}
EUVIMED