“Kanı benimle ahdin pâdişâhım”: Pargalı İbrahim Paşa’nın İdamı Üzerine Yazılan Mersiyeler
Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi · 28.06.2026 · 13 (1) · 73-99
DOI: 10.16985/mtad.1749068 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 28.06.2026. Verfasst von Büşra Çelik. Die Arbeit nennt 20 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Osmanlı topraklarına nasıl geldiği hususunda sınırlı bilgiye sahip olduğumuz İbrahim Paşa’nın (ö. 1536) Şehzade Süleyman’la (ö. 1566) Manisa’da tanıştığı ve çocukluk yıllarından itibaren şehzadenin hizmetinde olduğu kabul edilmektedir. Kânûnî Sultan Süleyman tarafından sadaret makamına layık görülen İbrahim Paşa, bu makamda bulunmuş ya da bulunacak hiçbir kimsenin erişemediği bir iktidar ve ihtişama sahip olarak on üç yıl boyunca Osmanlı Devleti’ne hizmet etmiştir. Siyasî ve idarî alandaki nüfuzununyanı sıra ilmî ve edebî sahadaki geniş himaye politikasıyla Osmanlı kültür hayatının gelişmesinde önemli bir rol oynayan İbrahim Paşa’nın Mart 1536’da ansızın idam edilmesi onu seven şair ve diğer mahmîlerin gönlünde derin bir üzüntü ve hayrete sebep olmuştur. Başta İbrahim Paşa’dan belki de en büyük himayeyi gören Hayâlî Bey (ö. 1557) olmak üzere Kabûlî (ö.?) ve mahlasını gizlemek isteyen bir şair, bu ani infazamersiyeler aracılığıyla tepki göstermişlerdir. Bununla birlikte, söz konusu mersiyelerde padişaha “çarh/felek” metaforu üzerinden sert bir itiraz gösterildiği ve bu infaz kararının protesto edildiği görülmektedir. Makalenin ilk bölümünde, İbrahim Paşa’nın hayatı ve onu idama götüren süreç kronolojik bir çerçevede ele alınmış, ikinci bölümde ise Türk edebiyatında sadrazamlar için yazılan mersiyelere değinilmiştir. Üçüncü bölümde İbrahim Paşa’nın katli üzerine yazıldığı tespit edilen üç mersiye edebî ve tarihî bağlamdaayrıntılı biçimde incelenmiştir. Son olarak, şairler patronu olan İbrahim Paşa için yazılan mersiyeler değerlendirilerek ölümünden sonra şairlerin ona yönelik bakış açıları ve akıbetine verdikleri tepkiler ilk kez kapsamlı olarak ortaya konulmuştur.
Zitieren
APA
Çelik, B. (2026). “Kanı benimle ahdin pâdişâhım”: Pargalı İbrahim Paşa’nın İdamı Üzerine Yazılan Mersiyeler. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 13(1), 73-99. https://doi.org/10.16985/mtad.1749068
Vancouver
Çelik B. “Kanı benimle ahdin pâdişâhım”: Pargalı İbrahim Paşa’nın İdamı Üzerine Yazılan Mersiyeler. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 2026;13(1):73-99. doi:10.16985/mtad.1749068
BibTeX
@article{elik2026,
author = {Çelik, Büşra},
title = {“Kanı benimle ahdin pâdişâhım”: Pargalı İbrahim Paşa’nın İdamı Üzerine Yazılan Mersiyeler},
journal = {Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
volume = {13},
number = {1},
pages = {73--99},
doi = {10.16985/mtad.1749068}
}
EUVIMED