TÜRK EDEBİYATINDA KASÎDE-İ TÂ’İYYE ŞERHLERİ VE İSMÂİL RÜSÛHÎ-İ ANKARAVÎ’NİN MAKÂSID-I ALİYYE FÎ ŞERHİ’T-TÂ’İYYE ADLI ESERİ
Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi · 09.07.2026 · (36) · 114-128
DOI: 10.15247/devdergisi.1882522 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 09.07.2026. Verfasst von Hasan Ali Esir und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 13 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Arap, Fars ve Türk edebiyatında tasavvuf çevrelerinde büyük ilgi gören Kasîde-i Tâ’iyye meşhur Arap şairi İbnü’l-Fârız (öl. 1235) tarafından kaleme alınmıştır. Şairin Divânı’nda yer alan ve en meşhur şiiri olarak nitelendirilen bu kaside toplamda 761 beyitten oluşmaktadır. Muhtevası itibariyle tasavvufi bir metin olan Kasîde-i Tâ’iyye’de, şairin ilahi aşka ulaşma isteğini ve bu yoldaki seyr-i sülûk hâllerinin tasviri anlatılmaktadır. Kaside, beyit sonlarında yinelenen “tâ” kafiyesinden dolayı Kasîdetü't-Tâ’iyye, uzunluğundan dolayı ise Tâ’iyyetü'l-Kübrâ olarakta bilinmektedir. Kasîde-i Tâ’iyye; beyitlerinde yer alan yoğun tasavvufi ıstılahlar, mecazlar ve semboller nedeniyle şerh edilmesi zor bir metindir. Buna rağmen tasavvufi muhtevası sebebiyle edebiyatımızda da ilgi görmüş ve şerh edilmiştir. Edebiyatımızda ilk Kasîde-i Tâ’iyye şerhi XVI. yüzyılda kaleme alınmış, daha sonraki yüzyıllarda ise şerh çalışmaları devam etmiştir. Uzunluğu ve zor bir metin olması nedeniyle kasidenin tamamına yazılan şerh sayısı azdır. Bu bakımdan İsmâil Rüsûhî-i Ankaravî’nin (öl. 1631) XVII. yüzyılda kasidenin tamamını büyük bir titizlikle şerh ettiği Makâsıd-ı Aliyye fî Şerhi't-Tâ’iyye adlı eseri edebiyatımızda önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada Türk edebiyatında kaleme alınmış Kasîde-i Tâ’iyye şerhlerinin tanıtımı, nüshaları ve şerh metodları hakkında bilgi verilecektir. Bu bağlamda edebiyatımızda kasidenin tamamına yazılan ilk şerh olması sebebiyle önemli bir konumda olan İsmâil Rüsûhî-i Ankaravî'nin Makâsıd-ı Aliyye fî Şerhi't-Tâ’iyye adlı eseri ayrıntılı olarak incelenecektir.
Zitieren
APA
Esir, H. A., & Öztürk, F. (2026). TÜRK EDEBİYATINDA KASÎDE-İ TÂ’İYYE ŞERHLERİ VE İSMÂİL RÜSÛHÎ-İ ANKARAVÎ’NİN MAKÂSID-I ALİYYE FÎ ŞERHİ’T-TÂ’İYYE ADLI ESERİ. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 114-128. https://doi.org/10.15247/devdergisi.1882522
Vancouver
Esir HA, Öztürk F. TÜRK EDEBİYATINDA KASÎDE-İ TÂ’İYYE ŞERHLERİ VE İSMÂİL RÜSÛHÎ-İ ANKARAVÎ’NİN MAKÂSID-I ALİYYE FÎ ŞERHİ’T-TÂ’İYYE ADLI ESERİ. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi. 2026:114-128. doi:10.15247/devdergisi.1882522
BibTeX
@article{Esir2026,
author = {Esir, Hasan Ali and Öztürk, Funda},
title = {TÜRK EDEBİYATINDA KASÎDE-İ TÂ’İYYE ŞERHLERİ VE İSMÂİL RÜSÛHÎ-İ ANKARAVÎ’NİN MAKÂSID-I ALİYYE FÎ ŞERHİ’T-TÂ’İYYE ADLI ESERİ},
journal = {Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
number = {36},
pages = {114--128},
doi = {10.15247/devdergisi.1882522}
}
EUVIMED