EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

FATİH KERİMȊ’NİN “TÂRİH-İ ENBİY” ADLI ESERİ ÜZERİNE

Cihan Çakmak

İdil Ural Araştırmaları Dergisi · 29.06.2026 · 8 (1) · 47-62

DOI: 10.47089/iuad.1951962 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift İdil Ural Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 29.06.2026. Verfasst von Cihan Çakmak. Die Arbeit nennt 8 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

19. yüzyılın ikinci yarısı ve 20. yüzyılın ilk çeyreği, İdil Ural bölgesinde pek çok yenilik hareketine sahne olmuştur. 15. yüzyılda gelenekçi ve katı bir tahakkümle yönetilen topluluklar 18. yüzyılda kıta Avrupası’nda ortaya çıkan Fransız İhtilali’nin etkisiyle kısmen de olsa serbestlik kazanmış; bu durum Rusya Müslümanları üzerinde belirli bir özgürlük ortamı oluşturmuştur.17. ve 18. yüzyılda eğitim öğretim faaliyetleri, Buhara Medreseleri merkezinde şekillenmiş ve “usul-i kadim” adı verilen geleneksel öğretim anlayışı çerçevesinde yürütülmüştür. 18. yüzyılın sonlarına doğru ise hayatın her alanında yeniliği savunan ceditçilik hareketi ortaya çıkmış; 19. yüzyılda geniş bir taraftar kitlesi edinmiştir. Bu hareketle birlikte okulların modernleşmesi hız kazanmış, aydınlanmacı ve özgürlükçü fikirler başta gazete ve dergiler olmak üzere çeşitli kültür ortamlarında dile getirilmiştir.Cedit hareketinin ikinci kuşağının önemli temsilcilerinden Fatih Kerimî, İsmail Gaspıralı’nın usul-i cedit okullarında eğitim almıştır. Gaspıralı’nın yalnızca öğrencisi olmakla kalmayan Kerimî, onun aydınlanmacı ve özgürlükçü fikirlerinden genç yaşlardan itibaren etkilenmiştir. Eğitim merkezli çalışmalarında özellikle kadın özgürlüğü ve toplumun modernleşmesi konularını İdil Ural bölgesinde güçlü şekilde dile getirmiştir.Fatih Kerimî; yazar, siyasetçi, düşünür kimliklerinin yanı sıra en çok eğitimci yönüyle tanınmaktadır. Başta babası Gılman Kerimî olmak üzere, İdil Ural bölgesinde 100’den fazla usul-i cedit mektebin açılmasında etkin rol oynamıştır. Bu okullarda ders vermekle yetinmeyen Kerimî, farklı dillerden yaptığı 40’tan fazla tercüme eserle de eğitime büyük katkıda bulunmuştur. Bu çalışmada, ilkokullarda okutulmak üzere Fatih Kerimî tarafından kaleme alınan ve peygamberlerin tarihini konu edinen Târih-i Enbiyâ adlı eser ayrıntılı biçimde incelenecektir.

Zitieren

APA

Çakmak, C. (2026). FATİH KERİMȊ’NİN “TÂRİH-İ ENBİY” ADLI ESERİ ÜZERİNE. İdil Ural Araştırmaları Dergisi, 8(1), 47-62. https://doi.org/10.47089/iuad.1951962

Vancouver

Çakmak C. FATİH KERİMȊ’NİN “TÂRİH-İ ENBİY” ADLI ESERİ ÜZERİNE. İdil Ural Araştırmaları Dergisi. 2026;8(1):47-62. doi:10.47089/iuad.1951962

BibTeX
@article{akmak2026,
  author = {Çakmak, Cihan},
  title = {FATİH KERİMȊ’NİN “TÂRİH-İ ENBİY” ADLI ESERİ ÜZERİNE},
  journal = {İdil Ural Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {1},
  pages = {47--62},
  doi = {10.47089/iuad.1951962}
}
Kostenlos starten →