Nizâmülmülk’ün Siyasetname’sinde Büyük Selçuklu Devlet Mekânının Coğrafyası: İktâ, Haberleşme, İkmal ve Serhad Denetimi
Karabük Türkoloji Dergisi · 2026
DOI: 10.7596/katud.2032148 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Karabük Türkoloji Dergisi, 2026. Verfasst von Murat Çınar. Die Arbeit nennt 32 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Nizâmülmülk’ün Siyasetname adlı eserini tarihsel siyasi coğrafya ve Türk-İslam devlet düşüncesi bağlamında inceleyerek Büyük Selçuklu devlet düzeninin mekânsal işleyişini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmanın ana kaynağını Mehmet Taha Ayar’ın Farsça aslından çevirdiği 2009 tarihli baskı oluşturmaktadır. Nitel doküman analizi ve tematik içerik çözümlemesine dayanan araştırmada iktâ ve vilayet gelirleri, şehir ve pazar denetimi, haberleşme ve istihbarat, elçilik ve serhad uygulamaları, yol, menzil ve merhale düzeni, askerî ikmal ve merkez-çevre ilişkileri birlikte değerlendirilmiştir. Çözümleme, metindeki mekânsal ilişkileri alan, akış ve görünürlük boyutları altında bir araya getiren analitik bir çerçeveyle yürütülmüştür. Bulgular, Siyasetname’de devlet mekânının yalnız egemen olunan arazi olarak değil; gelirlerin toplandığı, görevlilerin denetlendiği, haber ve emirlerin dolaştığı, orduların ikmal edildiği ve sınır geçişlerinin izlendiği ilişkisel bir yönetim alanı olarak tasarlandığını göstermektedir. Bununla birlikte eserdeki tarihî hikâyeler doğrudan olgusal kayıtlar olarak değil, Nizâmülmülk’ün normatif yönetim anlayışını açıklayan örnekler olarak ele alınmıştır. Çalışma, Siyasetname’nin Türk-İslam devlet kültürü ile mekân-yönetim ilişkisini birlikte inceleyen disiplinler arası araştırmalar için önemli bir kaynak sunduğunu ortaya koymaktadır.
Zitieren
APA
Çınar, M. (2026). Nizâmülmülk’ün Siyasetname’sinde Büyük Selçuklu Devlet Mekânının Coğrafyası: İktâ, Haberleşme, İkmal ve Serhad Denetimi. Karabük Türkoloji Dergisi. https://doi.org/10.7596/katud.2032148
Vancouver
Çınar M. Nizâmülmülk’ün Siyasetname’sinde Büyük Selçuklu Devlet Mekânının Coğrafyası: İktâ, Haberleşme, İkmal ve Serhad Denetimi. Karabük Türkoloji Dergisi. 2026. doi:10.7596/katud.2032148
BibTeX
@article{nar2026,
author = {Çınar, Murat},
title = {Nizâmülmülk’ün Siyasetname’sinde Büyük Selçuklu Devlet Mekânının Coğrafyası: İktâ, Haberleşme, İkmal ve Serhad Denetimi},
journal = {Karabük Türkoloji Dergisi},
year = {2026},
doi = {10.7596/katud.2032148}
}
EUVIMED