Zachowania trudne u dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i ADHD – uwarunkowania, funkcje oraz implikacje dla praktyki pedagogicznej
Szkoła Specjalna · 29.04.2026 · 87 (1)
DOI: 10.71358/ss.2906 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Szkoła Specjalna, online erschienen am 29.04.2026. Verfasst von Ewelina Młynarczyk-Karabin und 3 weiteren Autor:innen. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Zachowania trudne stanowią istotne wyzwanie w pracy pedagogicznej i terapeutycznej z dziećmi z zaburzeniami neurorozwojowymi, w szczególności z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD) oraz zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD). Celem artykułu jest przedstawienie teoretycznego ujęcia zachowań trudnych z uwzględnieniem ich definicji, uwarunkowań oraz funkcji, a także wskazanie implikacji dla praktyki edukacyjnej. Opracowanie ma charakter teoretyczno-analityczny i opiera się na przeglądzie literatury z zakresu pedagogiki specjalnej, psychologii rozwojowej oraz nauk o edukacji. W artykule podkreślono wieloczynnikowy charakter zachowań trudnych, wynikający ze współdziałania czynników neurobiologicznych, psychologicznych i środowiskowych. Szczególną uwagę zwrócono na funkcjonalne rozumienie zachowania jako formy komunikatu wyrażającego potrzeby i trudności dziecka. Wskazano również na różnice w mechanizmach powstawania zachowań trudnych u dzieci z ASD i ADHD oraz znaczenie analizy funkcjonalnej w planowaniu oddziaływań pedagogicznych i terapeutycznych. Wnioski z analizy podkreślają konieczność stosowania podejścia kompleksowego, uwzględniającego zarówno indywidualne potrzeby dziecka, jak i kontekst środowiskowy jego funkcjonowania. Kluczowe znaczenie przypisuje się tworzeniu przewidywalnego środowiska edukacyjnego, rozwijaniu kompetencji komunikacyjnych i emocjonalnych oraz współpracy między nauczycielami, specjalistami i rodziną dziecka.
Zitieren
APA
Młynarczyk-Karabin, E., Aksamit, D., Bodziony, J., & Barczyński, S. (2026). Zachowania trudne u dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i ADHD – uwarunkowania, funkcje oraz implikacje dla praktyki pedagogicznej. Szkoła Specjalna, 87(1). https://doi.org/10.71358/ss.2906
Vancouver
Młynarczyk-Karabin E, Aksamit D, Bodziony J, Barczyński S. Zachowania trudne u dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i ADHD – uwarunkowania, funkcje oraz implikacje dla praktyki pedagogicznej. Szkoła Specjalna. 2026;87(1). doi:10.71358/ss.2906
BibTeX
@article{MynarczykKarabin2026,
author = {Młynarczyk-Karabin, Ewelina and Aksamit, Diana and Bodziony, Julia and Barczyński, Szymon},
title = {Zachowania trudne u dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i ADHD – uwarunkowania, funkcje oraz implikacje dla praktyki pedagogicznej},
journal = {Szkoła Specjalna},
year = {2026},
volume = {87},
number = {1},
doi = {10.71358/ss.2906}
}
EUVIMED