Dijital Yerli’lerin Yapay Zekâ Bağımlılığı Düzeylerinin Bazı Değişkenler Açısından Analizi
Kent Akademisi · 02.11.2026 · 19 (8) · 1-19
DOI: 10.35674/kent.1849913 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Kent Akademisi, online erschienen am 02.11.2026. Verfasst von Arzu Bozdağ Tulum. Die Arbeit nennt 34 Literaturangaben. Gefördert von: Herhangi bir finansal destek alınmamıştır..
Abstract (Originalsprache)
21. yüzyılda üretken yapay zekâ (YZ) sistemlerinin yaygınlaşması, bireylerin kontrolü yitirdiği ve sistemlere aşırı güven duyduğu “yapay zekâ bağımlılığı” (YZB ) sorununu ortaya çıkarmıştır. Teknolojinin içine doğan dijital yerliler, bu araçları vücutlarının bir uzantısı olarak gördükleri için en yüksek risk grubundadır. Bu çalışma, dijital yerli gençlerin YZ ile kurdukları simbiyotik etkileşimi çözümlemeyi ve bu teknolojik entegrasyonun potansiyel bağımlılık üzerindeki etkilerini bazı değişkenler ışığında analiz etmeyi hedeflemektedir. Araştırmada, nicel (407 öğrenciye anket) ve nitel (10 öğrenciyle mülakat) verilerin birlikte değerlendirildiği karma yöntem (mixed method) benimsenmiştir. Verilerin analizinde, SPSS 26.0 programı kullanılarak T-Testi ve ANOVA analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, katılımcıların genel bağımlılık düzeyi düşük (X̄=2,22) saptanmış olsa da yaş ve eğitim düzeyi azaldıkça bağımlılık riskinin arttığı tespit edilmiştir. Ayrıca, günlük 10 saat üzeri YZ kullanımı ve GitHub Copilot gibi teknik yapay zekâ araçların tercihi, bağımlılığı derinleştiren faktörlerdir. Ayrıca, gençlerin “YZ konusunda güncel kalma” isteği, literatürde “fomai” (yapay zekâyı kaçırma korkusu) olarak tanımlanan kaygıyı beslemektedir. Bugün YZ dijital yerliler için sadece bir araç değil, bilişsel süreçlere eklemlenen bir “ortak” hâline gelmiştir. Bu simbiyotik ilişkinin gelecekte eleştirel düşünme ve bağımsız karar verme yetilerini köreltme riski taşıdığı, bu nedenle başta dijital yerliler olmak üzere, tüm kesimlere dijital okuryazarlık eğitimlerinin verilmesi ve YZ etiğine farkındalık oluşturulması yönünde girişimler önerilmektedir.
Förderung
- Herhangi bir finansal destek alınmamıştır.
Zitieren
APA
Tulum, A. B. (2026). Dijital Yerli’lerin Yapay Zekâ Bağımlılığı Düzeylerinin Bazı Değişkenler Açısından Analizi. Kent Akademisi, 19(8), 1-19. https://doi.org/10.35674/kent.1849913
Vancouver
Tulum AB. Dijital Yerli’lerin Yapay Zekâ Bağımlılığı Düzeylerinin Bazı Değişkenler Açısından Analizi. Kent Akademisi. 2026;19(8):1-19. doi:10.35674/kent.1849913
BibTeX
@article{Tulum2026,
author = {Tulum, Arzu Bozdağ},
title = {Dijital Yerli’lerin Yapay Zekâ Bağımlılığı Düzeylerinin Bazı Değişkenler Açısından Analizi},
journal = {Kent Akademisi},
year = {2026},
volume = {19},
number = {8},
pages = {1--19},
doi = {10.35674/kent.1849913}
}
EUVIMED