Din Sosyolojisinde Yeni Medya Teorileri: Bauman, Baudrillard ve Habermas Üzerinden Bir Okuma
Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi · 30.03.2026 · 3 (1) · 92-107
DOI: 10.70869/asbad.1835061 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 30.03.2026. Verfasst von Melek Coşgun Solak. Die Arbeit nennt 24 Literaturangaben. Gefördert von: Yazar tarafından herhangi destekleyici kurum beyan edilmemiştir..
Abstract (Originalsprache)
Dijitalleşme, toplumsal kurumlar üzerinde köklü dönüşümlere yol açmaktadır ve bu dönüşümden etkilenen alanlardan biri de dindir. Bu makale, dijital çağda dinin dönüşen doğasını, yeni medya kuramları çerçevesinde sosyolojik olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Kuramsal bir çözümleme yöntemiyle hazırlanan çalışmada, Zygmunt Bauman’ın ‘akışkan modernite’, Jean Baudrillard’ın ‘simülasyon’ ve ‘hipergerçeklik’ ile Jürgen Habermas’ın ‘kamusal alan’ ve ‘iletişimsel akıl’ kuramları temel alınmıştır. Bu çalışmada, yeni medyanın dinî pratikler üzerindeki etkisi; biçim, içerik, anlam ve otorite boyutlarında incelenmiştir. Geleneksel ibadet biçimlerinin sanal ritüellere evrilmesi, yüz yüze dini öğrenimin çevrimiçi ortama taşınması ve dijital platformlarda üretilen dinî söylemlerin popüler kültür kodlarıyla harmanlanması bu dönüşümün başlıca göstergeleri olarak değerlendirilmiştir. Bauman’ın perspektifinden, dinî aidiyetin bireyselleştiği, geçicileştiği ve tüketime açıldığı saptanmıştır. Baudrillard’ın kuramı ise sosyal medyada dolaşan dinî imgelerin, gerçek deneyimlerin yerini aldığı bir ‘hipergerçeklik’ düzlemine işaret etmektedir. Habermas bağlamında ise yeni medya ortamlarının rasyonel ve eşit katılıma dayalı bir kamusal alan üretip üretemeyeceği sorgulanmış; mevcut dijital platformların çoğunlukla duygusal ve kutuplaştırıcı iletişim tarzlarına evrildiği görülmüştür. Çalışma, yeni medyanın dinî yaşam üzerinde hem özgürleştirici hem de yüzeyselleştirici etkiler yarattığını ortaya koymakta ve bu ikili etkinin kuramsal çeşitlilikle anlamlandırılabileceğini göstermektedir. Sonuç olarak, dijital çağda din, sabit ve kolektif yapılardan uzaklaşarak daha bireysel, simülatif ve performatif bir deneyim alanına dönüşmektedir. Bu dönüşümün, özellikle yapay zekâ, sanal gerçeklik ve algoritmik kültür bağlamlarında daha da derinleşeceği öngörülmektedir.
Förderung
- Yazar tarafından herhangi destekleyici kurum beyan edilmemiştir.
Zitieren
APA
Solak, M. C. (2026). Din Sosyolojisinde Yeni Medya Teorileri: Bauman, Baudrillard ve Habermas Üzerinden Bir Okuma. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 3(1), 92-107. https://doi.org/10.70869/asbad.1835061
Vancouver
Solak MC. Din Sosyolojisinde Yeni Medya Teorileri: Bauman, Baudrillard ve Habermas Üzerinden Bir Okuma. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. 2026;3(1):92-107. doi:10.70869/asbad.1835061
BibTeX
@article{Solak2026,
author = {Solak, Melek Coşgun},
title = {Din Sosyolojisinde Yeni Medya Teorileri: Bauman, Baudrillard ve Habermas Üzerinden Bir Okuma},
journal = {Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
volume = {3},
number = {1},
pages = {92--107},
doi = {10.70869/asbad.1835061}
}
EUVIMED