19. Yüzyıl Osmanlı Saray Saatlerinde Zamanın İkili Temsili: Çift Kadranlı Alaturca ve Alafranga Saatler
Milli Saraylar Sanat Tarih Mimarlık Dergisi · 19.06.2026 · (30) · 142-157
DOI: 10.66570/msdergisi.1940356 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Milli Saraylar Sanat Tarih Mimarlık Dergisi, online erschienen am 19.06.2026. Verfasst von Ünal Tanrıverdi. Die Arbeit nennt 41 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Zamanı ölçmeye yarayan alet olarak kurgulanan saatler, yüzyıllar boyu süren kültürlerarası etkileşim ve bilimsel ilerlemeleri yansıtan birer ayna olarak nitelendirilmektedir. Bu sebeple esasında bir ihtiyaçtan doğan saatler, işlevsel niteliklerinin ötesine geçerek, ait oldukları dönemin estetik anlayışını, teknik düzeyini ve toplumsal yapılarını yansıtan çok katmanlı, kültürel objelere dönüşmüştür. Bu çalışma, 19. yüzyıl Osmanlı saray saatlerinde gözlemlenen alaturka (ezânî/gurûbî) ve alafranga (vasatî) zaman sistemlerinin eşzamanlı kullanımını, tarihsel, teknik ve estetik boyutlarıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Osmanlı toplumunda, güneşin batışına göre düzenlenen alaturka zaman anlayışı, Batı ile artan diplomatik, ticari ve teknolojik etkileşimler neticesinde yerini giderek sabit saat esasına dayalı alafranga sisteme bırakmaya başlamıştır. Ancak bu dönüşüm, ani bir kırılma yerine uzun süreli bir geçiş süreci şeklinde tezahür etmiş; bu süreçte her iki zaman sisteminin birlikte kullanıldığı “ikili zaman” pratiğini ortaya çıkarmıştır. Söz konusu ikili yapı, bir yandan geleneksel zaman anlayışının sürekliliğini korurken, diğer yandan Batı kaynaklı modern zaman ölçüm sistemlerinin benimsenmesini yansıtarak, gelenek ile yeniliğin mezc edildiği özgün bir saat sisteminin ortaya çıkmasına sebep olmuştur.
Zitieren
APA
Tanrıverdi, Ü. (2026). 19. Yüzyıl Osmanlı Saray Saatlerinde Zamanın İkili Temsili: Çift Kadranlı Alaturca ve Alafranga Saatler. Milli Saraylar Sanat Tarih Mimarlık Dergisi, 142-157. https://doi.org/10.66570/msdergisi.1940356
Vancouver
Tanrıverdi Ü. 19. Yüzyıl Osmanlı Saray Saatlerinde Zamanın İkili Temsili: Çift Kadranlı Alaturca ve Alafranga Saatler. Milli Saraylar Sanat Tarih Mimarlık Dergisi. 2026:142-157. doi:10.66570/msdergisi.1940356
BibTeX
@article{Tanrverdi2026,
author = {Tanrıverdi, Ünal},
title = {19. Yüzyıl Osmanlı Saray Saatlerinde Zamanın İkili Temsili: Çift Kadranlı Alaturca ve Alafranga Saatler},
journal = {Milli Saraylar Sanat Tarih Mimarlık Dergisi},
year = {2026},
number = {30},
pages = {142--157},
doi = {10.66570/msdergisi.1940356}
}
EUVIMED