OSMANLI TAŞRASINDA AFET YÖNETİMİ: 19. YÜZYIL AMASYA’SINDA DOĞAL AFETLER VE TOPLUMSAL KIRILGANLIK
Karadeniz Araştırmaları · 29.06.2026 · 23 (90) · 1069-1087
DOI: 10.56694/karadearas.1921680 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Karadeniz Araştırmaları, online erschienen am 29.06.2026. Verfasst von Yusuf Taha Çinarcı und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 30 Literaturangaben. Gefördert von: Yok.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, 19. yüzyıl Amasya’sında meydana gelen deprem, sel, kuraklık ve kıtlık gibi doğal afetleri, birbirinden bağımsız felaketler olarak değil, yerel çevre koşulları, toplumsal kırılganlıklar ve Osmanlı taşra idaresinin müdahale biçimleri arasındaki ilişki içinde ele almaktadır. Makalenin temel iddiası, afet türleri farklılaşsa da Amasya’da benzer bir idari müdahale repertuarını harekete geçirdiğidir. Hasarın keşif ve kayıt altına alınması, yerel taleplerin merkeze iletilmesi, ayni ve nakdî yardım sağlanması, vergi yükünün hafifletilmesi, vakıf ve sandık gelirlerinin devreye sokulması ile yeniden inşa faaliyetleri bu repertuarın başlıca unsurlarını oluşturmaktadır. Bununla birlikte Amasya’yı önemli kılan husus, bu uygulamaların yalnızca genel Osmanlı afet yönetimi pratiklerini yansıtması değil, aynı zamanda şehrin çok yönlü afet kırılganlığı içinde somutlaşmasıdır. Yeşilırmak’ın şehir içinden geçmesi ve köprüleri etkilemesi sel riskini artırırken, depremler özellikle cami gibi kamusal yapılarda ağır tahribata yol açmıştır; kuraklık ve kıtlık ise tarımsal üretim ve iaşe üzerinde daha uzun vadeli etkiler doğurmuştur. Bu çerçevede çalışma, önce Amasya’nın afetlere açık çevresel ve tarihsel yapısını incelemekte, ardından ani yıkım üreten deprem ve seller ile daha yavaş gelişen kuraklık ve kıtlığı birlikte değerlendirmektedir. Sonuç olarak Amasya örneği, doğal afetlerin yalnızca fiziksel yıkım üretmediğini, aynı zamanda devlet-toplum ilişkilerini, yerel talepleri ve taşra idaresinin işleyiş kapasitesini görünür kıldığını ortaya koymaktadır.
Förderung
- Yok
Zitieren
APA
Çinarcı, Y. T., & Özçelik, F. (2026). OSMANLI TAŞRASINDA AFET YÖNETİMİ: 19. YÜZYIL AMASYA’SINDA DOĞAL AFETLER VE TOPLUMSAL KIRILGANLIK. Karadeniz Araştırmaları, 23(90), 1069-1087. https://doi.org/10.56694/karadearas.1921680
Vancouver
Çinarcı YT, Özçelik F. OSMANLI TAŞRASINDA AFET YÖNETİMİ: 19. YÜZYIL AMASYA’SINDA DOĞAL AFETLER VE TOPLUMSAL KIRILGANLIK. Karadeniz Araştırmaları. 2026;23(90):1069-1087. doi:10.56694/karadearas.1921680
BibTeX
@article{inarc2026,
author = {Çinarcı, Yusuf Taha and Özçelik, Fatih},
title = {OSMANLI TAŞRASINDA AFET YÖNETİMİ: 19. YÜZYIL AMASYA’SINDA DOĞAL AFETLER VE TOPLUMSAL KIRILGANLIK},
journal = {Karadeniz Araştırmaları},
year = {2026},
volume = {23},
number = {90},
pages = {1069--1087},
doi = {10.56694/karadearas.1921680}
}
EUVIMED