EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

İbn Düreyd’in Hayatı ve Kitâbü’l-Melâhin’in Arap Dilindeki Konumu

Serhat Eymen Nuray

HİKEM · 2025

DOI: 10.63022/hikem.1707746 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift HİKEM, 2025. Verfasst von Serhat Eymen Nuray. Die Arbeit wurde bisher 1-mal zitiert (Crossref) und nennt 22 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu makale, Abbâsî dönemi dil âlimi ve sözlükçüsü Ebû Bekir Muḥammed b. el-Hasan İbn Düreyd’in (öl. 321/933) ilmî şahsiyetini ve Kitâbü’l-Melâḥin adlı eserini çok yönlü olarak incelemeyi amaçlamaktadır. İlk bölümde müellifin hayat çizgisi, hocaları ve öğrencileri, edebî kişiliği ayrıntılı biçimde ele alınarak onun dil ve edebiyat sahasına kazandırdığı eserleri ortaya konulmuştur. Ardından “melâḥin” teriminin sözlük ve ıstılah anlamları klasik kaynaklardan hareketle açıklanmış, tevriye ve lugaz kavramlarına değinilmiş ve melâḥin teriminin Cahiliye şiirinden itibaren geçirdiği semantik evreler gösterilmiştir. İkinci bölüm Kitâbü’l‑Melâḥin’in yazılış sebebi, nüsha durumu, tertip planı ve metot özelliklerine ayrılmış ve eserdeki 185 yemin cümlesinin dizini oluşturularak metin içi bağlama göre tasnifi yapılmıştır. Çalışmanın yöntem kısmında dilbilimsel çözümleme ile klasik belâgat usûlünün birlikte kullanıldığı belirtilmiş, her yemin cümlesinde yer alan anahtar kelimelerin sözlükteki yakın anlamları ile nadir veya mecazî anlamları karşılaştırılmıştır ve okuyucuya sunulmuştur. Kelime-anlam ilişkisinin değerlendirilmesinde belâgat sanatları ihtiva eden örnek beyitler ve Kur’ân âyetleri üzerinden gösterilmiştir. Böylece İbn Düreyd’in belagat ilmini sadece estetik bir süs olarak kullanmadığı, yemin hukukunda muhatabın kastını örtme, sözü zarif biçimde gizleme ve dilin pratik imkânlarını genişletme amaçlarına hizmet ettirdiği ortaya konulmuştur. Elde edilen bilgiler, Kitâbü’l‑Melâḥin’in klasik lügat geleneği ile belâgat nazariyesini kaynaştırarak Arapçada çokanlamlılığın sistematik bir örneklemini sunduğunu göstermektedir. Eserin nadir lafızları muhafaza eden sözlükbilimsel değeri vurgulanmış, lügat ve belâgat çalışmalarına yöntemsel bakımından model teşkil ettiği sonucuna varılmıştır. Böylece çalışma hem İbn Düreyd’in ilmî mirasına hem de Arap dilinde anlam katmanlarının dinamik yapısına dair özgün bir bakış açısı sunmaktadır.

Zitieren

APA

Nuray, S. E. (2025). İbn Düreyd’in Hayatı ve Kitâbü’l-Melâhin’in Arap Dilindeki Konumu. HİKEM. https://doi.org/10.63022/hikem.1707746

Vancouver

Nuray SE. İbn Düreyd’in Hayatı ve Kitâbü’l-Melâhin’in Arap Dilindeki Konumu. HİKEM. 2025. doi:10.63022/hikem.1707746

BibTeX
@article{Nuray2025,
  author = {Nuray, Serhat Eymen},
  title = {İbn Düreyd’in Hayatı ve Kitâbü’l-Melâhin’in Arap Dilindeki Konumu},
  journal = {HİKEM},
  year = {2025},
  doi = {10.63022/hikem.1707746}
}
Kostenlos starten →