Eyyûbî Tıp Tarihi Yazımında Gölgede Kalmış Bir Hekim: Hibetullah İbn Cümey‘in Hayatı ve Tıbbî Mirası
Tokat İlmiyat Dergisi · 30.06.2026 · 14 (1) · 190-209
DOI: 10.51450/ilmiyat.1867722 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Tokat İlmiyat Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Hakan Can. Die Arbeit nennt 38 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Eyyûbîler döneminin önde gelen Yahudi hekimlerinden biri olan ve Selâhaddîn-i Eyyûbî’nin başhekimliğini üstlenmiş Hibetullah b. Cümey‘in (ö. 594/1198) pek bilinmeyen hayatını, ilmî kişiliğini ve eserlerini kapsamlı bir şekilde ele alarak onun İslâm tıp tarihindeki yerini yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Milâdî 12. yüzyılın ikinci yarısında Mısır’da yaşamış olan İbn Cümey‘, meşhur Yahudi filozof ve hekim Mûsâ b. Meymûn (ö. 601/1204) ile aynı dönemde faaliyet göstermiş ve dönemin en etkili tıp otoritelerinden biri olarak tarihe geçmiştir. İbn Cümey‘in, ilmî mirasının gölgede kalması ve hakkında yapılan akademik çalışmaların sınırlı olması, bu araştırmanın temel çıkış noktasını oluşturmaktadır. Araştırma, dönemin klasik biyografik ve tıbbî kaynakları ile modern akademik literatür ışığında, betimleyici-analitik bir metodoloji kullanılarak yürütülmüştür. İbn Cümey‘in tarihî önemi, yalnızca klinik alandaki başarılarından değil aynı zamanda tıp biliminin epistemolojik ve metodolojik temellerini eleştirel bir perspektifle sorgulayan ve mesleğin teorik gelişimi için köklü reformlar öneren bir bilgin olmasından kaynaklanmaktadır. Uyguladığı isabetli ve yenilikçi tedavi yöntemleri, mesleğine olan derin bağlılığı ve farmakolojik uygulamalardaki olağanüstü titizliği, onun mesleki şöhretinin temelini oluşturmuştur. Bu nitelikleri sayesinde edindiği ün, doğrudan Selâhaddîn-i Eyyûbî’nin dikkatini çekmiş ve sarayda büyük bir itibar kazanarak başhekimlik makamına yükselmesini sağlamıştır. Çalışmanın temel bulguları, İbn Cümey‘in saraydaki konumunun salt bir hekimlikle sınırlı kalmadığını, onun aynı zamanda entelektüel çevrelerde etkili bir figür olarak toplumsal bir liderlik rolü üstlendiğini de ortaya koymaktadır. Bu bağlamda çalışma, bu çok yönlü hekimin biyografisini ve tıbbî mirasını detaylandırarak Eyyûbî tıp tarihi yazımındaki önemli bir boşluğu doldurmayı ve bu göz ardı edilmiş figürü tıp tarihi anlatısındaki hak ettiği yere yeniden kazandırmayı hedeflemektedir.
Zitieren
APA
Can, H. (2026). Eyyûbî Tıp Tarihi Yazımında Gölgede Kalmış Bir Hekim: Hibetullah İbn Cümey‘in Hayatı ve Tıbbî Mirası. Tokat İlmiyat Dergisi, 14(1), 190-209. https://doi.org/10.51450/ilmiyat.1867722
Vancouver
Can H. Eyyûbî Tıp Tarihi Yazımında Gölgede Kalmış Bir Hekim: Hibetullah İbn Cümey‘in Hayatı ve Tıbbî Mirası. Tokat İlmiyat Dergisi. 2026;14(1):190-209. doi:10.51450/ilmiyat.1867722
BibTeX
@article{Can2026,
author = {Can, Hakan},
title = {Eyyûbî Tıp Tarihi Yazımında Gölgede Kalmış Bir Hekim: Hibetullah İbn Cümey‘in Hayatı ve Tıbbî Mirası},
journal = {Tokat İlmiyat Dergisi},
year = {2026},
volume = {14},
number = {1},
pages = {190--209},
doi = {10.51450/ilmiyat.1867722}
}
EUVIMED