18. Yüzyılda Gümüş Kazâsı’ndaki Müslüman Erkek Şahıs Adları, Ünvanları ve Lakapları (1742-1774)
Tarih ve Tarihçi · 30.06.2026 · 5 (1) · 28-41
DOI: 10.62425/history.1937513 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Tarih ve Tarihçi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Buket Çelik. Die Arbeit nennt 61 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Adbilim çalışmaları, Osmanlı Devleti’nin çok uluslu ve çok kültürlü yapısının açıklanmasında ve anlaşılmasında önemli bir yere sahiptir. Adbilim özelinde yapılacak incelemeler sadece kişi adlarının ve kökenlerinin bilgisini vermekle kalmaz, o toplumun kültürü, dini, farklı kültürlerle etkileşimi, aile bağları, adların yüzyıllara göre geçirdiği farklılaşmalar, sosyal tabakalaşma ve toplumsal statüler gibi farklı pek çok açıdan değerlendirme imkânı da sunar. Çalışmada, 18. yüzyılda Gümüş kazasında yaşamış erkeklerin adları, ünvanları ve lakapları birinci elden arşiv kaynaklarından olan Sivas Ahkâm-ı Şikâyet defterlerinden tespit edilerek değerlendirmelerde bulunulacaktır. Çocuğa ad verilirken doğduğu yer ve coğrafyaya göre yöresel farklılıkların olduğu muhakkaktır. Bu nedenle bu çalışma belirli bir mekân, yani Gümüş kazası ile sınırlı tutulmuş, ileride yapılacak diğer bölgesel çalışmalara model olması hedeflenmiştir. Gümüş kazası Osmanlı döneminde Müslim ve gayrimüslim reayanın bir arada yaşadığı bir yerleşim yeri olmakla birlikte bu çalışmada sadece Gümüş’teki Müslüman erkek isimlerinin incelemesi yapılmıştır. Gümüş kazasında erkeklere verilmiş adlar incelendiğinde; İslami şahsiyetlerin adları, karakter olarak iyiliği çağrıştıran, anlamı güzel kelimeler ile savaşçı ve mücadeleci ruhu temsil eden adların ön plana çıktığı tespit edilmiştir. Çoğunlukla Arapça, az da olsa Türkçe ve Farsça kökenli adların tercih edildiği görülmüştür. Çalışmanın katkı sunmayı hedeflediği noktalardan bir diğeri de şahıs adları araştırmalarına yeni bir kaynak grubu olarak Ahkâm-ı Şikâyet defterlerine dikkat çekmektir. Bu defterlerden doğru yararlanmak için dikkat edilmesi gerekenlere ve 18. yüzyıl şahıs adları hususunda defterlerin önemine değinilmiştir.
Zitieren
APA
Çelik, B. (2026). 18. Yüzyılda Gümüş Kazâsı’ndaki Müslüman Erkek Şahıs Adları, Ünvanları ve Lakapları (1742-1774). Tarih ve Tarihçi, 5(1), 28-41. https://doi.org/10.62425/history.1937513
Vancouver
Çelik B. 18. Yüzyılda Gümüş Kazâsı’ndaki Müslüman Erkek Şahıs Adları, Ünvanları ve Lakapları (1742-1774). Tarih ve Tarihçi. 2026;5(1):28-41. doi:10.62425/history.1937513
BibTeX
@article{elik2026,
author = {Çelik, Buket},
title = {18. Yüzyılda Gümüş Kazâsı’ndaki Müslüman Erkek Şahıs Adları, Ünvanları ve Lakapları (1742-1774)},
journal = {Tarih ve Tarihçi},
year = {2026},
volume = {5},
number = {1},
pages = {28--41},
doi = {10.62425/history.1937513}
}
EUVIMED