‘İslâm’da İttifak Yoktur’ Rivayetinin Bağlam İnşası
Diyanet İlmi Dergi · 27.03.2026 · 62 (1) · 97-136
DOI: 10.61304/did.1659537 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Diyanet İlmi Dergi, online erschienen am 27.03.2026. Verfasst von Abdulcelil Alpkıray. Die Arbeit nennt 72 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
İslâm öncesi Arabistan toplumunda şahıslar ve kabileler arası sosyal, ekonomik, siyasî, askerî antlaşmalar/hilf önemliydi. Söz konusu antlaşmalar önemli ve de fiilen uygulanmakta olmasına rağmen hadis kaynaklarında Resûlullah’ın mutlak olarak “İslâm’da ittifak yoktur” rivayetini anlamayı zorlaştırmıştır. Rivayet, ilk bakışta İslâm’ın ittifak ve antlaşmaları tamamen yasakladığı şeklinde anlaşılabilmektedir. Buna karşılık Resûlullah’ın peygamberlik öncesi hilfü’l-fudûl gibi sosyal ittifaklara katıldığı ve peygamberliği döneminde böyle bir cemiyette yer almaktan gurur duyduğunu ifade ettiği izahtan varestedir. Öbür taraftan Hudeybiye musâlahasıyla Medine İslâm Devleti ile müşrikler arasında bir antlaşma yapıldığı da bilinmektedir. Bu çalışmada sözü edilen rivayetin tarihi süreç içerisinde nasıl anlaşıldığı ve anlaşılması gerektiği izah edilmiştir. Rivayetin bütüncül bir bakış açısıyla anlaşılması için ilgili bütün tarikler incelenmiş, kaynaklar taranarak tarihi süreçteki anlama ve yorumlar derlenmiştir. Klasik kaynaklarımızın ekseriyeti rivayeti miras gerektiren muâhât antlaşmaları çerçevesinde değerlendirmiştir. Tarihî bağlam bütünlüğü ile ele alındığında rivayetin Mekke’nin fethi sırasında varit olduğu, Müslümanların birlik ve beraberliğinin sağlanması sebebiyle artık aşiretler arası ittifaka gerek kalmadığına vurgu yaptığı görülmektedir.
Zitieren
APA
Alpkıray, A. (2026). ‘İslâm’da İttifak Yoktur’ Rivayetinin Bağlam İnşası. Diyanet İlmi Dergi, 62(1), 97-136. https://doi.org/10.61304/did.1659537
Vancouver
Alpkıray A. ‘İslâm’da İttifak Yoktur’ Rivayetinin Bağlam İnşası. Diyanet İlmi Dergi. 2026;62(1):97-136. doi:10.61304/did.1659537
BibTeX
@article{Alpkray2026,
author = {Alpkıray, Abdulcelil},
title = {‘İslâm’da İttifak Yoktur’ Rivayetinin Bağlam İnşası},
journal = {Diyanet İlmi Dergi},
year = {2026},
volume = {62},
number = {1},
pages = {97--136},
doi = {10.61304/did.1659537}
}
EUVIMED