Materyalitenin Jeopolitiği: ABD'nin Kritik Maden Stratejileri ve İttifak Mimarisi
Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi · 30.06.2026 · 14 (1) · 292-318
DOI: 10.53586/susbid.1899374 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Gökhan Katıtaş. Die Arbeit nennt 110 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Amerika Birleşik Devletleri’nin 1939–2025 yılları arasındaki kritik maden stratejilerini ve ittifak mimarisini ‘materyalitenin jeopolitiği’ perspektifinden derinlemesine incelemektedir. Tarihsel Kurumsalcılık ve Süreç Takibi yöntemlerini kullanan makale, ABD’nin maden politikasını dört ana tarihsel dönemde analiz etmektedir. Özellikle 1990–2016 arası ‘Neoliberal Rehavet’ dönemi, üretim kapasitelerinin dışsallaştırılması ve Çin’in tedarik zincirindeki ‘düğüm noktası etkisini’ güçlendirmesiyle sonuçlanan bir stratejik fetret devri olarak tanımlanmaktadır. Çalışma, 2017 sonrası yaşanan ‘Jeo-ekonomik Uyanış’ sürecinde ABD’nin, Enflasyon Azaltma Yasası (IRA) ve Savunma Üretim Yasası (DPA) gibi araçlarla piyasaya doğrudan müdahale ettiğini ortaya koymaktadır. Janet Yellen tarafından kavramsallaştırılan ‘friend-shoring’ (dost ülkelerden tedarik) doktrini çerçevesinde şekillenen yeni ittifak mimarisi; Kuzey Amerika, Hint-Pasifik, Afrika ve Latin Amerika’daki bölgesel vaka analizleri üzerinden test edilmektedir. Sonuç olarak çalışma, ABD’nin piyasa etkinliği önceliğini terk ederek güvenlik ve dayanıklılık odaklı yeni bir jeoekonomik bloklaşma modeline geçtiğini ortaya koymakta ve kritik maden tedarik zincirlerinin stratejik kontrolünün, çağdaş küresel güç rekabetinin temel belirleyicisi haline geldiğini savunmaktadır.
Zitieren
APA
Katıtaş, G. (2026). Materyalitenin Jeopolitiği: ABD'nin Kritik Maden Stratejileri ve İttifak Mimarisi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(1), 292-318. https://doi.org/10.53586/susbid.1899374
Vancouver
Katıtaş G. Materyalitenin Jeopolitiği: ABD'nin Kritik Maden Stratejileri ve İttifak Mimarisi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;14(1):292-318. doi:10.53586/susbid.1899374
BibTeX
@article{Katta2026,
author = {Katıtaş, Gökhan},
title = {Materyalitenin Jeopolitiği: ABD'nin Kritik Maden Stratejileri ve İttifak Mimarisi},
journal = {Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi},
year = {2026},
volume = {14},
number = {1},
pages = {292--318},
doi = {10.53586/susbid.1899374}
}
EUVIMED