EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

İsmâil Hakkı Bursevî’nin Tefsiru Sureti’z-Zilzâl Adlı Risâlesi: Tahkik ve İnceleme

Faruk Görgülü

Düzce İlahiyat Dergisi · 30.06.2026 · 10 (1) · 135-160

DOI: 10.61272/duid.1871214 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Düzce İlahiyat Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Faruk Görgülü. Die Arbeit nennt 38 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma, XVIII. yüzyıl Osmanlı düşünce dünyasının önde gelen mutasavvıfmüfessirlerinden İsmâil Hakkı Bursevî'nin (öl. 1137/1725) Tefsîru Sûreti'z-Zilzâl adlı risâlesinin tahkikli neşrini ve içerik tahlilini konu edinmektedir. Bursevî bu risâleyi, 1117/1705 yılında yazımını tamamladığı Rûhu’l-beyân tefsirinden sonra, 1122/1710 yılında Mısır’da meydana gelen ve bizzat şahitlik ettiği büyük deprem vesilesiyle kaleme almıştır. Risâlede zelzele, ilâhî kudretin bir tecellisi olarak değerlendirilmekte, kıyamet tasvirleriyle ilişkilendirilerek hem zâhirî hem de işârî tefsir yöntemleriyle yorumlanmaktadır. Metin, Bursevî'nin Rûhu'lbeyân'daki Zilzâl sûresi yorumundan hem hacim hem de işârî bakış açısından belirgin biçimde ayrılmaktadır. Rûhu'l-beyân'da sûre klasik tefsir geleneği çerçevesinde genel hatlarıyla izah edilirken, bu risâlede belirli bir zaman ve mekânda yaşanan somut bir afet tecrübesiyle irtibatlandırılarak daha özel bir bağlamda ele alınmıştır. Bu yönüyle eser, yalnızca bir sûre tefsiri değil, aynı zamanda Osmanlı düşünce dünyasında doğa olaylarının nasıl algılandığı, bunların hangi teolojik çerçevede yorumlandığı ve tasavvufî düşüncenin bu yorumlara nasıl yön verdiği konusunda da önemli veriler sunmaktadır. Yöntem olarak çalışmada, Türkiye'deki kütüphanelerde muhafaza edilen iki yazma nüsha karşılaştırmalı biçimde tahkik edilmiş, nüsha farkları tespit edilerek dipnotlandırılmış ve metnin güvenilir bir neşri oluşturulmuştur. İnceleme kısmında ise risâlenin tefsir yöntemi ile deprem tasavvuruna dair temel konular ortaya konulmuştur. Araştırma, mevcut iki nüshanın incelenmesiyle sınırlı tutulmuş, Bursevî'nin konuyla ilgili diğer eserlerindeki deprem yorumlarına girilmemiştir. Sonuç olarak çalışma, bir yandan iki nüshaya dayalı tahkikli metni ortaya koymakta, öte yandan Bursevî'nin deprem gibi sarsıcı bir hadiseyi tefsirin anlam dünyasına nasıl taşıdığını göstererek Osmanlı tefsir geleneğinde tabiat olaylarının teolojik ve tasavvufî bakışla yorumlanmasına dair somut bir örnek ve tematik bir okuma sunmaktadır.

Zitieren

APA

Görgülü, F. (2026). İsmâil Hakkı Bursevî’nin Tefsiru Sureti’z-Zilzâl Adlı Risâlesi: Tahkik ve İnceleme. Düzce İlahiyat Dergisi, 10(1), 135-160. https://doi.org/10.61272/duid.1871214

Vancouver

Görgülü F. İsmâil Hakkı Bursevî’nin Tefsiru Sureti’z-Zilzâl Adlı Risâlesi: Tahkik ve İnceleme. Düzce İlahiyat Dergisi. 2026;10(1):135-160. doi:10.61272/duid.1871214

BibTeX
@article{Grgl2026,
  author = {Görgülü, Faruk},
  title = {İsmâil Hakkı Bursevî’nin Tefsiru Sureti’z-Zilzâl Adlı Risâlesi: Tahkik ve İnceleme},
  journal = {Düzce İlahiyat Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {10},
  number = {1},
  pages = {135--160},
  doi = {10.61272/duid.1871214}
}
Kostenlos starten →