Emevîler Döneminde Hâricî Muhalefetin Söylem Yöntemi ve Siyaset Ahlâkı
Düzce İlahiyat Dergisi · 30.06.2026 · 10 (1) · 77-88
DOI: 10.61272/duid.1868256 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Düzce İlahiyat Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Soner Akpınar. Die Arbeit nennt 43 Literaturangaben. Gefördert von: Bu araştırma için herhangi bir dış finansman alınmamıştır..
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Emevîler döneminde Hâricî muhalefetin söylemi ile fiilî uygulamaları arasındaki ilişkiyi siyaset ahlâkı ve muhalefet yöntemi perspektifinden incelemektedir. Araştırmanın konusu ve kapsamı, Hâricîliğin erken safhada öne çıkardığı adalet, eşitlik, şûrâ, ehliyet ve dinî sorumluluk ilkelerinin Emevî siyasi düzeniyle karşılaşma sürecinde nasıl temsil edildiği, bu temsil biçiminin zaman içinde hangi yönlerden dönüştüğü ve söz konusu dönüşümün muhalefetin ahlâkî tutarlılığı üzerindeki etkileridir. Çalışmanın temel amacı, Hâricî muhalefetin savunduğu ilkesel söylem ile benimsediği mücadele yöntemleri arasındaki uyumun ya da kopuşun, siyasi meşruiyet üretme kapasitesini hangi ölçülerde etkilediğini ortaya koymaktır. Araştırma, Hâricîliği yalnızca mezhepsel bir ayrışma ya da ardışık isyanlar dizisi olarak ele almak yerine, muhalefetin ahlâkî gerekçeleri, kurduğu meşruiyet dili ve yöntem tercihleri arasındaki ilişkiyi merkeze alması bakımından önem taşımaktadır. Bu doğrultuda siyaset ahlâkı, normatif bir değerlendirme alanı olmanın ötesinde, muhalefetin eylem sınırlarını ve yöntem tercihlerinin meşruiyetini belirleyen kurucu bir ölçüt olarak ele alınmıştır. Yöntem olarak erken dönem İslâm tarihi kaynakları ile modern araştırmalar birlikte kullanılmış; tarihî rivâyetler betimleyici bir kronoloji kurmak amacıyla değil söylem ile uygulama arasındaki ilişkiyi analiz etmek için değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Hâricî muhalefetin söylem düzeyinde siyasi otoriteyi ahlâkî ölçütlerle sınırlandırma iddiasını güçlü biçimde muhafaza ettiğini, buna karşılık uygulamada bu iddianın çoğu zaman daralan bir aidiyet anlayışı, yaygınlaşan tekfir dili ve sertleşen mücadele yöntemleriyle temsil edildiğini göstermektedir. Bununla birlikte Hâricî gelenek içinde şiddeti sınırlayan ve dışlamayı azaltan yaklaşımların varlığı, hareketin tek tip ve tekdüze bir siyasi tutumdan ibaret olmadığını ortaya koymaktadır.
Förderung
- Bu araştırma için herhangi bir dış finansman alınmamıştır.
Zitieren
APA
Akpınar, S. (2026). Emevîler Döneminde Hâricî Muhalefetin Söylem Yöntemi ve Siyaset Ahlâkı. Düzce İlahiyat Dergisi, 10(1), 77-88. https://doi.org/10.61272/duid.1868256
Vancouver
Akpınar S. Emevîler Döneminde Hâricî Muhalefetin Söylem Yöntemi ve Siyaset Ahlâkı. Düzce İlahiyat Dergisi. 2026;10(1):77-88. doi:10.61272/duid.1868256
BibTeX
@article{Akpnar2026,
author = {Akpınar, Soner},
title = {Emevîler Döneminde Hâricî Muhalefetin Söylem Yöntemi ve Siyaset Ahlâkı},
journal = {Düzce İlahiyat Dergisi},
year = {2026},
volume = {10},
number = {1},
pages = {77--88},
doi = {10.61272/duid.1868256}
}
EUVIMED