MENDERES DÖNEMİNDE KAHVE KITLIĞI: GÜNDELİK HAYAT VE SİYASAL SÖYLEM
BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi · 20.08.2026 · 8 (1) · 31-47
DOI: 10.52735/bellek.2008951 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 20.08.2026. Verfasst von Hilal İşçi Yiğit. Die Arbeit nennt 32 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Cumhuriyet Döneminde kahve kıtlıkları, ekonomik sorunların ötesinde siyasal söylemi etkileyen sembolik bir meseleye dönüşmüştür. Osmanlı’dan devralınan kahve kültürü, Türkiye’de yalnızca bir tüketim alışkanlığı değil, toplumsal hafızanın ve gündelik yaşamın önemli bir parçasıdır. Bu nedenle kahveye erişimde yaşanan her aksama, iktidarların meşruiyeti bağlamında güçlü bir anlam üretmiştir. II. Dünya Savaşı yıllarında İsmet İnönü döneminde uygulanan ithalat kısıtlamaları ve savaş ekonomisi şartları nedeniyle kahve karneyle dağıtılmış, halk nohut ve bezelye gibi ikame ürünlerle kahve yapmak zorunda kalmıştır. Bu uygulamalar, savaş koşulları içinde değerlendirilse de muhalefet lideri Adnan Menderes tarafından eleştirilmiştir. Ancak 1950’li yıllarda artan döviz sıkıntısı ve dış ticaret açıkları nedeniyle Menderes hükûmeti de kahveyi karneyle dağıtmak zorunda kalmıştır. Böylelikle savaş yıllarında kahveyi karneyle vermekle eleştirdiği uygulamanın benzerini kendisi de hayata geçirmiştir. CHP’nin 1957 seçimlerinde DP döneminde yaşanan kahve kıtlığına yönelik olarak kullandığı “Kahve gitti, adı kaldı yadigâr” sloganı, bu çelişkiyi siyasal bir metafora dönüştürmüş ve ekonomik krizin iktidar söylemini nasıl zayıflatabildiğini göstermiştir. Zira halkın kahve kültürü ve geleneğinin seçim propagandalarında nasıl etkili bir siyasal propaganda aracı haline geldiği de görülmüştür. Bu çalışmanın amacı, kahve kıtlıkları üzerinden siyasal eleştiri, iktidar söylemi ve toplumsal algı arasındaki etkileşimi ortaya koymaktır. Nitel araştırma yönteminin uygulandığı bu araştırmada, kahve kıtlığının seçmen davranışları ve siyasal süreçler üzerindeki etkisi ele alınmıştır.
Zitieren
APA
Yiğit, H. İ. (2026). MENDERES DÖNEMİNDE KAHVE KITLIĞI: GÜNDELİK HAYAT VE SİYASAL SÖYLEM. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 8(1), 31-47. https://doi.org/10.52735/bellek.2008951
Vancouver
Yiğit Hİ. MENDERES DÖNEMİNDE KAHVE KITLIĞI: GÜNDELİK HAYAT VE SİYASAL SÖYLEM. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 2026;8(1):31-47. doi:10.52735/bellek.2008951
BibTeX
@article{Yiit2026,
author = {Yiğit, Hilal İşçi},
title = {MENDERES DÖNEMİNDE KAHVE KITLIĞI: GÜNDELİK HAYAT VE SİYASAL SÖYLEM},
journal = {BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
volume = {8},
number = {1},
pages = {31--47},
doi = {10.52735/bellek.2008951}
}
EUVIMED