BEKTAŞÎ VAKIFLARINA AİT VAKFİYELERİN DİPLOMATİK (BELGEBİLİM), HUKUK VE MUHTEVA ÖZELLİKLERİNE DAİR BAZI TESPİTLER
Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi · 22.06.2026 · (118) · 67-90
DOI: 10.60163/tkhcbva.1798265 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, online erschienen am 22.06.2026. Verfasst von Muhammed Ceyhan. Die Arbeit nennt 21 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Osmanlı Devleti’nde her sahaya etki edecek şekilde faaliyetleri olan vakıf kurumu; bir sivil oluşum ve tüzel kişilik olarak, özellikle de toplumun iktisadî ve ictimâi hayatında önemli bir yere sahiptir. Vakıf, verimliliğinin ve sürekliliğinin temin edilebilmesi bakımından tesis ve tescil edilişinden başlayıp bir vesile ile ortadan kalkmasına kadar geçen süre içerisinde bazı kural, kaide ve hukuka tabi tutulmuştur. Bu sayede kimi vakıfların yüzyıllar boyunca varlığını koruduğunu, hatta kimisinin de günümüze kadar ulaştığını biliyoruz. Nitekim gerek Osmanlı Devleti’nden önce kurulan gerekse Osmanlı Devleti zamanında kurulan vakıflar uzun müddet varlık göstermişlerdir. Osmanlı Devleti’nin bütün yayıldığı coğrafyalarda bunun yüzlerce örneğini görmek mümkündür. Vakıfların uzun soluklu olmalarını temin eden ise bazı kural, kaide ve hukukî mevzuatı hâvî ve onların yönetmeliği veya tüzüğü hükmündeki vakfiyeleridir. Vakfiyelerin tabi olduğu hukukun niteliği, bağlayıcılığı ve sürekliliği sağlamadaki etkisi bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Zira, Osmanlı Devleti’nin vakfiyelerde belirtmiş olduğu hukukun niteliği, toplumun bütün kesimlerine ait olmak üzere kurulan vakıfların hepsinin geleceğini etkilemektedir. Bu bağlamda “Tarikat-i Bektaşiyye”ye mensup olanların kurmuş oldukları vakıfların hukukî temellerini ve vakfetme kültürlerini de vakfiyeden anlamak mümkün olup bu vakfiyeler; diplomatik, hukuk ve muhteva analizleri onların sürekliliği bağlamında irdelenmelidir.Bu araştırmada Vakıflar Genel Müdürlüğü Vakıf Arşivi’ndeki Vakfiye Defterleri referans alınarak “Bektaşî meşreb” olan, yani “Tarikat-i Bektaşiyye”ye mensup oldukları tespit edilen vakfiyeler; belge diplomatiği, hukukî bağlayıcılığı ve muhteva bakımından ele alınacaktır. Örnek vaka incelem yöntemi ile ele alınacak olan Bektaşî meşrep vakfiyelerden elde edilecek veriler ışığında; Osmanlı Devleti’ndeki “vakfetme kültürü”ndeki farklılık veya benzerliğe ilişkin genel yapıya dair tespitlerde bulunulması amaçlanmıştır.
Zitieren
APA
Ceyhan, M. (2026). BEKTAŞÎ VAKIFLARINA AİT VAKFİYELERİN DİPLOMATİK (BELGEBİLİM), HUKUK VE MUHTEVA ÖZELLİKLERİNE DAİR BAZI TESPİTLER. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 67-90. https://doi.org/10.60163/tkhcbva.1798265
Vancouver
Ceyhan M. BEKTAŞÎ VAKIFLARINA AİT VAKFİYELERİN DİPLOMATİK (BELGEBİLİM), HUKUK VE MUHTEVA ÖZELLİKLERİNE DAİR BAZI TESPİTLER. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi. 2026:67-90. doi:10.60163/tkhcbva.1798265
BibTeX
@article{Ceyhan2026,
author = {Ceyhan, Muhammed},
title = {BEKTAŞÎ VAKIFLARINA AİT VAKFİYELERİN DİPLOMATİK (BELGEBİLİM), HUKUK VE MUHTEVA ÖZELLİKLERİNE DAİR BAZI TESPİTLER},
journal = {Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi},
year = {2026},
number = {118},
pages = {67--90},
doi = {10.60163/tkhcbva.1798265}
}
EUVIMED