EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

SOMATİK FRAZEOLOJİDE KULAK METAFORU: KAZAK TÜRKÇESİ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ

Ercan Petek

Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi · 31.07.2026 · 9 (3) · 457-474

DOI: 10.59182/tudad.1953044 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 31.07.2026. Verfasst von Ercan Petek. Die Arbeit nennt 35 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma; Türkçenin tarihî lehçeleri ile çağdaş Kazak ve Türkiye Türkçelerindeki “kulak” unsuruyla kurulan deyim ve atasözlerini karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, kulak organ adının somatik deyimleşme sürecindeki tarihsel sürekliliğini, anlamsal genişlemelerini ve kültürel işlevlerini ortaya koymaktır. Çalışmada Köktürk, Eski Uygur, Karahanlı, Harezm, Kıpçak ve Çağatay Türkçesi metinlerinden elde edilen veriler ile Kazak Türkçesi ve Türkiye Türkçesindeki deyim ve atasözleri karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Nitel araştırma yöntemine dayanan bu çalışmada veriler betimleyici ve karşılaştırmalı analiz teknikleriyle değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular; “kulak” unsurunun yalnızca bir duyma organı olarak değil aynı zamanda dikkat, algı, öğrenme, haber alma, itaat, unutma, rahatsızlık, sevinç ve toplumsal iletişim gibi çok boyutlu anlam alanlarını taşıyan güçlü bir metaforik yapı oluşturduğunu göstermektedir. Tarihî metinlerde “kulak” unsurunun işitme, söze yönelme, öğüt, bilgi, yönetim aklı, dikkat, gizli haber, sözün muhafazası gibi anlamlarıyla kullanıldığı, çağdaş lehçelerde ise bu anlamların genişleyerek deyimleştiği tespit edilmiştir. Kazak Türkçesi ve Türkiye Türkçesi arasında yapılan karşılaştırma, birçok deyimin birebir örtüştüğünü, bazı durumlarda ise farklı biçimlerin kullanıldığını göstermiş ve bu durumu ortaya koymuştur. Sonuç olarak “kulak” unsuru, Türk dillerinde hem tarihsel sürekliliği hem de kültürel çeşitliliği yansıtan temel somatik metaforlardan biri olarak değerlendirilmiştir.

Zitieren

APA

Petek, E. (2026). SOMATİK FRAZEOLOJİDE KULAK METAFORU: KAZAK TÜRKÇESİ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 9(3), 457-474. https://doi.org/10.59182/tudad.1953044

Vancouver

Petek E. SOMATİK FRAZEOLOJİDE KULAK METAFORU: KAZAK TÜRKÇESİ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi. 2026;9(3):457-474. doi:10.59182/tudad.1953044

BibTeX
@article{Petek2026,
  author = {Petek, Ercan},
  title = {SOMATİK FRAZEOLOJİDE KULAK METAFORU: KAZAK TÜRKÇESİ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ},
  journal = {Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {9},
  number = {3},
  pages = {457--474},
  doi = {10.59182/tudad.1953044}
}
Kostenlos starten →