Türkiye, Azerbaycan ve Kazak Türkçesinde Duygusal Bürün: Praat Programı ile Temel Frekans Analizi
Sakarya Dil Dergisi · 26.06.2026 · 4 (1) · 47-64
DOI: 10.65618/saudil.1942999 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Sakarya Dil Dergisi, online erschienen am 26.06.2026. Verfasst von Gökçen Tekin. Die Arbeit nennt 89 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu araştırmanın amacı, Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi ve Kazak Türkçesinde mutluluk, üzüntü, öfke ve korku olmak üzere dört temel duygunun sesletiminde ortaya çıkan duygusal bürün özelliklerini temel frekans (F0) üzerinden incelemeyi, ses perde eğrilerini betimlemeyi, lehçeler ve duygular arasındaki farklılıkları değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, karşılaştırmalı nicel yöntemle desenlenmiş olup veriler Praat programı aracılığıyla elde edildikten sonra SPSS 27 programında Karma-Desen ANOVA yöntemiyle test edilmiştir. Bunun yanı sıra betimsel analiz aracılığıyla ses perde eğrileri oluşturulmuştur. Çalışma grubunu üç farklı ana dile sahip toplam 30 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Elde edilen bulgular, tüm lehçelerde duyguların sesletiminde belirgin bürünsel farklılıklar olduğunu; mutluluk ve korku duygularının yüksek temel frekans ortalamaları ile öne çıktığını; üzüntü duygusunun ise düşük ve dar perde aralığına sahip olduğunu; öfkenin ise ani yükseliş ve sert düşüşlerle karakterize edildiğini göstermiştir. Lehçeler arası karşılaştırmalarda Türkiye Türkçesinin genel olarak daha yüksek temel frekans değerlerine sahip olduğu, Azerbaycan Türkçesinin daha düşük ve kontrollü bir perde yapısı sergilediği, Kazak Türkçesinin ise dengeli bir konumda yer aldığı görülmüştür. İstatistiksel analizler, özellikle mutluluk duygusunun anlamlı olarak yüksek temel frekansa sahip olduğunu; Kazak Türkçesi ve Türkiye Türkçesinin mutluluk duygusunun sesletiminde kendi içlerinde temel frekans ortalamaları olarak anlamlı düzeyde farklılık gösterdiğini; Türkiye Türkçesinin mutluluk duygusunun sesletiminde Azerbaycan Türkçesindeki sesletime göre anlamlı olarak farklılık gösterdiğini; Azerbaycan Türkçesinde ise duyguların temel frekans ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık olmadığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi ve Kazak Türkçesinde duyguların sesletiminde hem evrensel örüntüler hem de lehçeye özgü farklılıklar bulunduğu saptanmıştır.
Zitieren
APA
Tekin, G. (2026). Türkiye, Azerbaycan ve Kazak Türkçesinde Duygusal Bürün: Praat Programı ile Temel Frekans Analizi. Sakarya Dil Dergisi, 4(1), 47-64. https://doi.org/10.65618/saudil.1942999
Vancouver
Tekin G. Türkiye, Azerbaycan ve Kazak Türkçesinde Duygusal Bürün: Praat Programı ile Temel Frekans Analizi. Sakarya Dil Dergisi. 2026;4(1):47-64. doi:10.65618/saudil.1942999
BibTeX
@article{Tekin2026,
author = {Tekin, Gökçen},
title = {Türkiye, Azerbaycan ve Kazak Türkçesinde Duygusal Bürün: Praat Programı ile Temel Frekans Analizi},
journal = {Sakarya Dil Dergisi},
year = {2026},
volume = {4},
number = {1},
pages = {47--64},
doi = {10.65618/saudil.1942999}
}
EUVIMED