XIX. ve XX. YÜZYIL TÜRKİSTAN COĞRAFYASINDA EMPERYALİZMLE MÜCADELE
Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi · 29.06.2026 · (25) · 22-33
DOI: 10.58793/marusad.1867855 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi, online erschienen am 29.06.2026. Verfasst von Taner Gür. Die Arbeit nennt 41 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Türkistan, tarih boyunca Türk-İslam devletlerinin siyasi, ekonomik ve kültürel açıdan etkin olduğu stratejik bir coğrafya olarak emperyal güçlerin rekabet alanı haline gelmiştir. Buhara, Hive ve Hokand Hanlıkları, özellikle XVI. yüzyıldan itibaren Rus Çarlığı’nın yayılmacı politikaları, İngiltere’nin “Büyük Oyun” stratejisi ve Çin’in bölgeye yönelik nüfuz arayışları karşısında çok yönlü bir direniş sergilemiştir. Bu süreçte Türkistan’da yürütülen mücadele yalnızca askeri çatışmalarla sınırlı kalmamış; diplomatik girişimler, idarî reform arayışları ve toplumsal örgütlenmelerle desteklenmiştir. Yerel halk, hanlıklar ve İslami kurumlar etrafında medreseler, vakıflar ve dini liderler aracılığıyla kültürel ve ideolojik bir kimlik inşa etmeye yönelmiş; bu durum direnişin sürekliliğinde belirleyici olmuştur. Bu kapsamda Ceditçilik hareketi, Panislamizm ve Pantürkizm düşünceleri ile Basmacı Hareketi, emperyalizme karşı geliştirilen siyasal ve toplumsal tepkilerin kurumsallaşmış örnekleri olarak öne çıkmıştır. Bu çalışma, Çarlık ve Sovyet dönemlerinde Türkistan Müslümanlarının maruz kaldığı sömürgeci politikaları, kimlik baskılarını ve direniş dinamiklerini tarihsel bir perspektifle ele almakta; XIX. ve XX. yüzyıllarda Türkistan’daki Türk-İslam devletlerinin emperyalizmle mücadelesini nitel yöntemle ilgili kaynak ve arşivler üzerinden içerik analizi çerçevesinde incelemektedir.
Zitieren
APA
Gür, T. (2026). XIX. ve XX. YÜZYIL TÜRKİSTAN COĞRAFYASINDA EMPERYALİZMLE MÜCADELE. Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi, 22-33. https://doi.org/10.58793/marusad.1867855
Vancouver
Gür T. XIX. ve XX. YÜZYIL TÜRKİSTAN COĞRAFYASINDA EMPERYALİZMLE MÜCADELE. Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2026:22-33. doi:10.58793/marusad.1867855
BibTeX
@article{Gr2026,
author = {Gür, Taner},
title = {XIX. ve XX. YÜZYIL TÜRKİSTAN COĞRAFYASINDA EMPERYALİZMLE MÜCADELE},
journal = {Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi},
year = {2026},
number = {25},
pages = {22--33},
doi = {10.58793/marusad.1867855}
}
EUVIMED