XIII. Yüzyıl Anadolu’sunda Pervâne Dönemi: Bicar ve Kızıl Hamid İsyanlarının Türkiye Selçuklu Devleti’nin Çözülme Sürecine Sosyo-Politik Etkileri
The Journal of International Civilization Studies · 20.05.2026 · 11 (1) · 14-40
DOI: 10.58648/inciss.1846252 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift The Journal of International Civilization Studies, online erschienen am 20.05.2026. Verfasst von Feyzullah Güleç und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 92 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
XIII. yüzyıl ortalarından itibaren Anadolu, 1243 Kösedağ Muharebesi sonrasında Türkiye Selçuklu Devleti’nin Moğol hâkimiyetine girmesiyle derin bir siyasal ve toplumsal krize sürüklenmiştir. İlhanlıların ağır vergi politikaları, sert idare anlayışları ve Muînüddin Süleyman Pervâne’nin ikircikli siyasal manevraları, merkezi otoritenin zayıflamasına yol açmıştır. Bu ortamda Türkmen unsurlar, hem siyasal bağımsızlıklarını hem de toplumsal varlıklarını korumak maksadıyla isyanlara yönelmişlerdir. Harzem kökenli Bicar ailesinin başlattığı ayaklanma ile Kızıl Hamid İsyanı, bu çözülme sürecinin karakteristik örnekleri olarak öne çıkmaktadır. Bicar ailesi, Harzem kökenli kumandanlardan Hüsameddin Bicar ve oğlu Bahadır tarafından temsil edilmiştir. I. Alâeddin Keykubad’dan itibaren Selçuklu hizmetinde bulunan bu aile, Moğol yanlısı Selçuklu idaresine karşı muhalif bir tavır sergilemiştir. 1276’da Anadolu’da Moğollar adına vergi toplamış, ancak bu vergileri merkeze göndermeyerek kendi çıkarlarına ayırmış; ardından Pervâne’nin teşvikiyle Memlûk Devleti’ne sığınarak Moğollara karşı faaliyetlerde bulunmuşlardır. Kızıl Hamid İsyanı ise Aksaray’da yerel bir idareci olan Kızıl Hamid’in Arap ve Türkmen güçleriyle kurduğu hâkimiyetle başlamış, Moğol tehdidinin küçümsenmesi sonucu kısa sürede başarısızlığa uğramış ve Kızıl Hamid ile taraftarlarının ölümüyle sona ermiştir. Ardından Moğol şehzadesi Kongurtay’ın bölgede gerçekleştirdiği katliamlar, Aksaray’ın sosyo-ekonomik yapısını derinden sarsmıştır. Pervâne’nin tutarsız siyaseti ve nihayetinde İlhanlılar tarafından katledilmesi, Anadolu’da merkezi otoritenin çöküşünü hızlandırmış ve Moğol zulmünün toplumsal yıkımını daha da derinleştirmiştir. Bu çalışmada, söz konusu isyanların Selçuklu çözülme sürecindeki rolü, Pervâne’nin siyasî manevralarının yıkıcı etkileri ve Moğol tahakkümünün Anadolu toplumunda yarattığı sosyo-politik sonuçlar tarihsel veriler ışığında bütüncül bir yaklaşımla analiz edilecektir.
Zitieren
APA
Güleç, F., & Bingöl, G. (2026). XIII. Yüzyıl Anadolu’sunda Pervâne Dönemi: Bicar ve Kızıl Hamid İsyanlarının Türkiye Selçuklu Devleti’nin Çözülme Sürecine Sosyo-Politik Etkileri. The Journal of International Civilization Studies, 11(1), 14-40. https://doi.org/10.58648/inciss.1846252
Vancouver
Güleç F, Bingöl G. XIII. Yüzyıl Anadolu’sunda Pervâne Dönemi: Bicar ve Kızıl Hamid İsyanlarının Türkiye Selçuklu Devleti’nin Çözülme Sürecine Sosyo-Politik Etkileri. The Journal of International Civilization Studies. 2026;11(1):14-40. doi:10.58648/inciss.1846252
BibTeX
@article{Gle2026,
author = {Güleç, Feyzullah and Bingöl, Galip},
title = {XIII. Yüzyıl Anadolu’sunda Pervâne Dönemi: Bicar ve Kızıl Hamid İsyanlarının Türkiye Selçuklu Devleti’nin Çözülme Sürecine Sosyo-Politik Etkileri},
journal = {The Journal of International Civilization Studies},
year = {2026},
volume = {11},
number = {1},
pages = {14--40},
doi = {10.58648/inciss.1846252}
}
EUVIMED