TÜRKİYE SELÇUKLU DEVLETİ'NİN İNKIRAZ TARİHİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (1277-1318)
Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi · 30.04.2026 · 9 (15) · 98-136
DOI: 10.56448/ataddergi.1864619 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi, online erschienen am 30.04.2026. Verfasst von Furkan Samet Umutlu. Die Arbeit nennt 24 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
1243’te meydana gelen Kösedağ Savaşı’nda Selçukluların Moğollar karşısında uğradığı hezimet, Selçuklu bürokrasisi ve siyasetinin çöküşüne yol açan bir duraklama dönemini başlattı. Siyasi alanda yaşanan bu zorluklar, beraberinde yeni sorunlar getirdi. Ekonomik ve sosyal yapıda derin sarsıntılara da sebep oldu. Bu gelişmelerin birikimli etkisi, nihayetinde devletin dağılmasına varacak süreci hızlandırdı. Ayrıca, Moğol etkisi altındaki sultanlar ve bürokratlar bu sorunları çözmede başarısız oldular. Bu koşullara tepki olarak, mevcut düzenden hoşnut olmayan Türkmenler isyan hareketleri düzenlediler ve Anadolu’da bir kargaşa ortamı meydana geldi. Bu ayaklanmalardan birinde, Türkmenlerin desteğiyle Selçuklu tahtına çıkan Alâeddin Siyavuş, yalnızca otuz yedi gün tahtta kaldıktan sonra tahttan indirildi ve ardından öldürüldü. Onun kısa süren saltanatı geride birçok tartışma yaratmıştır. Hanedan üyeliği ve meşruiyeti sürekli sorgulanmış ve netlik kazanamamıştır. Ama tarihi kaynakların verdiği bilgilerden ve dönemin konjonktüründen yola çıkarak, Alâeddin Siyavuş’un meşru sultan olduğunu söyleyebiliriz. Bunun yanı sıra, yerleşik Selçuklu siyasal düzeninin son temsilcisi olan Pervâne Muîneddin Süleyman’ın 1277 yılında öldürülmesiyle birlikte Selçuklu bürokrasisi ve otoritesi tamamen Moğol denetimine geçti. Selçuklu hükümdarları, İlhanlı hanı tarafından atanan sıradan memurlar ve valiler konumuna indirgenmiş oldu. Bu yıkılış döneminin son derece karmaşık olan yapısı, Selçukluların çöküşünün kesin tarihini belirlemeyi de güçleştirmiştir. Bu çerçevede, son Selçuklu sultanının II. Gıyaseddin Mesud değil, V. Alâeddin Kılıç Arslan olduğu, devletin yıkılışının ise 1308’de değil, 1318’de gerçekleştiğini ileri sürülebiliriz. Bu çalışmamızda günümüz Anadolu topraklarında var olan Türk devletinin kurucuları ve ilk nüvesini teşkil eden Türkiye Selçuklularının yıkılış dönemiyle birlikte yıkılış tarihini de değerlendirmeye ve aydınlatmaya çalıştık. Çünkü bu dönem son derece karmaşık olduğu gibi, Türkiye Selçuklu Devleti’nin inkıraz tarihi ve devletin siyasi hayatı boyunca saltanat süren meşru sultan sayısının yeniden ve farklı perspektiflerden değerlendirilmesine ihtiyaç olduğunu düşünerek bu dönemi yeniden çalışmaya ve ele almaya kanaat getirdik.
Zitieren
APA
Umutlu, F. S. (2026). TÜRKİYE SELÇUKLU DEVLETİ'NİN İNKIRAZ TARİHİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (1277-1318). Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi, 9(15), 98-136. https://doi.org/10.56448/ataddergi.1864619
Vancouver
Umutlu FS. TÜRKİYE SELÇUKLU DEVLETİ'NİN İNKIRAZ TARİHİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (1277-1318). Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi. 2026;9(15):98-136. doi:10.56448/ataddergi.1864619
BibTeX
@article{Umutlu2026,
author = {Umutlu, Furkan Samet},
title = {TÜRKİYE SELÇUKLU DEVLETİ'NİN İNKIRAZ TARİHİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (1277-1318)},
journal = {Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi},
year = {2026},
volume = {9},
number = {15},
pages = {98--136},
doi = {10.56448/ataddergi.1864619}
}
EUVIMED