EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Türkiye’de Somut Olmayan Kültürel Mirasın Mevzuat Boyutu ve Yargı Kararı Örnekleri

Bilge Tüzel Ergin

Milli Folklor · 24.06.2026 · 19 (150) · 46-59

DOI: 10.58242/millifolklor.1848828 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Milli Folklor, online erschienen am 24.06.2026. Verfasst von Bilge Tüzel Ergin. Die Arbeit nennt 47 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

2003 yılında UNESCO tarafından kabul edilen ve UNESCO’nun kültür sözleşmeleri içerisinde Dünya Doğal ve Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’nden sonra en fazla Taraf Devlet sayısına sahip UNESCO Sözleşmesi, Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi olmuştur. Bu sözleşmenin miras unsurlarının kaydedildiği bir listesinin olması ve bu miras unsurlarının Taraf Devletler (SOKÜM Sözleşmesi’ni kabul eden ülkeler) tarafından korunacağı ve kuşaktan kuşağa aktarılacağı taahhüdünün verilmesi sözleşmeye ilgi duyulmasını sağlamaktadır. Bu taahhütlerden biri, somut olmayan kültürel mirasın korunmasına yönelik politikalar geliştirilmesi ve mevzuatların oluşturulmasıdır. Bu kapsamda öncelikle SOKÜM Sözleşmesi’nin temel belgeleri olan Sözleşme metninin, Uygulama Yönergesi’nin ve Taraf Devletlerin taahhütlerini yerine getirip getirilmediğini görmeyi amaçlayan periyodik raporların mevzuatla koruma yaklaşımı değerlendirilmektedir. Ardından, Türkiye’de mevcut yasal düzenlemeler kapsamında somut olmayan kültürel mirasın korunmasına yönelik imkânlar ve uygulama biçimleri incelenmektedir. Bu makalenin amacı, mevcut düzenlemelerin somut olmayan kültürel miras unsurlarıyla ilişkili yargı kararlarında nasıl uygulandığını, bu kararların koruma yaklaşımlarına ne ölçüde katkı sunduğunu ve mevcut hukuki çerçevenin olası eksikliklerini ortaya koymaktır. Bu makaledeki veriler, Türkiye Cumhuriyeti Yargıtay Başkanlığının internet sitesinin “Yargıtay Karar Arama” bölümünden Somut Olmayan Kültürel Miras Listelerine kayıtlı unsurların başlıkları taranarak elde edilmiştir. Türkiye’nin hâlihazırda bir somut olmayan kültürel miras yasası olmamakla birlikte mevzuata giden süreçte çeşitli düzenlemeler ve uygulamalar geliştirilmiştir. Bu düzenlemeler içerisinde doğrudan somut olmayan kültürel mirasın korunmasına yönelik olan çalışmalar bulunduğu gibi hâlihazırda yürürlükte olan birçok mevzuat, somut olmayan kültürel mirasın korunmasına dolaylı olarak katkı sunmaktadır. Bu çalışma kapsamında ele alınan dava kararlarının temel referans noktasının 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu olduğu görülmektedir. Bu kanunun temel amacı, fikir ve sanat eserlerini ortaya koyan eser sahiplerini korumak olduğundan, davaların somut olmayan kültürel miras unsurlarına ilişkin olarak bir geleneği korumaktan ziyade, bu geleneğin ürünü niteliğindeki somut çıktıları korumaya yönelik olduğu görülmektedir. Mevcut yasal çerçevenin dolaylı olarak somut olmayan kültürel mirasın korunmasına katkı sunduğu ancak “uygun olmayan” icra biçimlerini ve sanatçıların haklarını koruma konularında yetersiz kalarak bazı boşluklar bıraktığı gözlenmektedir. Fikrî mülkiyet, patent veya telif hakları gibi mevcut mekanizmalar bireysel mülkiyete ve ürünlerin korunmasına yöneliktir. Oysa somut olmayan kültürel miras, toplulukların ortak yaratıcılığına, sözlü aktarıma ve yaşayan geleneklerin sürekliliğine dayanan bir yapıya sahiptir. Bu yönetmelikler, somut olmayan kültürel miras yasası hazırlığı sürecinde yararlanabilecek temel kaynaklar niteliğindedir. Miras unsurlarının SOKÜM Sözleşmesi’nin temel ilkeleri ve Taraf Devletlerin dinamikleri doğrultusunda korunması ve aktarılması için ayrı bir somut olmayan kültürel miras mevzuatına ihtiyaç duyulduğu anlaşılmaktadır.

Zitieren

APA

Ergin, B. T. (2026). Türkiye’de Somut Olmayan Kültürel Mirasın Mevzuat Boyutu ve Yargı Kararı Örnekleri. Milli Folklor, 19(150), 46-59. https://doi.org/10.58242/millifolklor.1848828

Vancouver

Ergin BT. Türkiye’de Somut Olmayan Kültürel Mirasın Mevzuat Boyutu ve Yargı Kararı Örnekleri. Milli Folklor. 2026;19(150):46-59. doi:10.58242/millifolklor.1848828

BibTeX
@article{Ergin2026,
  author = {Ergin, Bilge Tüzel},
  title = {Türkiye’de Somut Olmayan Kültürel Mirasın Mevzuat Boyutu ve Yargı Kararı Örnekleri},
  journal = {Milli Folklor},
  year = {2026},
  volume = {19},
  number = {150},
  pages = {46--59},
  doi = {10.58242/millifolklor.1848828}
}
Kostenlos starten →