EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Mirasın Doğası: UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi'nde Biyokültürel İlişki Modelleri

Evrim Ölçer Özünel

Milli Folklor · 24.06.2026 · 19 (150) · 17-31

DOI: 10.58242/millifolklor.1724771 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Milli Folklor, online erschienen am 24.06.2026. Verfasst von Evrim Ölçer Özünel. Die Arbeit nennt 19 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu makale, UNESCO 2003, Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’nin İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi’nde yer alan doğa ve evrenle ilgili bilgi ve uygulamalar alanındaki seçilmiş unsurları biyokültürel çeşitlilik perspektifinden incelemektedir. Çalışmanın çıkış noktası, somut olmayan kültürel mirasın insan toplulukları ile çevreleri arasında kurulan bağlantısal ilişkiler içerisinde varlığını sürdürdüğü düşüncesidir. Bu çerçevede yaşayan mirasın, belirli kültürel formların aktarımıyla sınırlı bir alan olarak ele alındığında layıkıyla anlaşılamayacağı aşikârdır. Yaşayan miras, su rejimleri, mevsimsel döngüler, hareketlilik biçimleri, diğer canlı türleriyle kurulan etkileşimler, bitkiler, malzemeler ve gündelik yaşam pratikleriyle birlikte şekillenen daha geniş bir ilişkiler ağı içerisinde değerlendirilmektedir. Biyokültürel çeşitlilik yaklaşımı, biyolojik, kültürel ve dilsel çeşitlilikler arasındaki karşılıklı bağımlılıkları açıklamaya yönelik önemli bir kuramsal birikim ortaya koymuş ve insan toplulukları ile çevreleri arasındaki uzun dönemli etkileşimlerin anlaşılmasına katkı sağlamıştır. Bu bakış açısıyla özellikle Temsilî Liste’de yer alan doğa ve evrenle ilgili bilgi ve uygulamalar alanındaki unsurların biyokültürel çeşitlilik perspektifinden değerlendirilmesine yönelik çalışmaların azlığı, iki literatür arasındaki kesişim alanlarının daha ayrıntılı biçimde tartışılmasını gerekli kılmaktadır. Bu çalışma, söz konusu ilişki alanlarını görünür kılmayı ve yaşayan mirasın yaşayabilirliğini insan toplulukları ile çevreleri arasında kurulan derin bağlantısal ilişkiler ağı bağlamında yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, Temsilî Liste’de yer alan seçilmiş unsurlar ele alınmıştır. İnceleme sonucunda, biyokültürel ilişkilerin su ve paylaşım ilişkileri, zaman ve mevsimsel ritimler, hareketlilik ve birlikte uyum, karşılıklı yaşama bilgisi ile bitki, gıda ve şifa ilişkileri etrafında yoğunlaşan farklı örüntüler sergilediği görülmüştür. Bununla birlikte, önerilen modellerin kapalı ve nihai bir sınıflandırma oluşturmadığı, UNESCO listelerinin bütünü birlikte değerlendirildiğinde yeni ilişki biçimlerinin de görünür hâle gelebileceği anlaşılmıştır. Sonuç olarak, çalışma biyokültürel çeşitlilik yaklaşımının somut olmayan kültürel mirasın yaşayabilirliğini anlamaya katkı sağlayan açıklayıcı bir çerçeve sunduğunu ortaya koymaktadır. Bu bakış açısı, kültürel ifadelerin sürdürülebilirliğiyle, onları besleyen ekolojik, toplumsal ve kültürel ilişkilerin de dikkate alınmasını gerekli kılmaktadır. Böylece kültür, çevre, tarım, eğitim ve sürdürülebilir kalkınma alanları arasında geliştirilecek daha bütünleşik koruma politikalarına ilişkin tartışmalar için yeni imkânlar ortaya çıkmaktadır.

Zitieren

APA

Özünel, E. Ö. (2026). Mirasın Doğası: UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi'nde Biyokültürel İlişki Modelleri. Milli Folklor, 19(150), 17-31. https://doi.org/10.58242/millifolklor.1724771

Vancouver

Özünel EÖ. Mirasın Doğası: UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi'nde Biyokültürel İlişki Modelleri. Milli Folklor. 2026;19(150):17-31. doi:10.58242/millifolklor.1724771

BibTeX
@article{znel2026,
  author = {Özünel, Evrim Ölçer},
  title = {Mirasın Doğası: UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi'nde Biyokültürel İlişki Modelleri},
  journal = {Milli Folklor},
  year = {2026},
  volume = {19},
  number = {150},
  pages = {17--31},
  doi = {10.58242/millifolklor.1724771}
}
Kostenlos starten →